APEC gaat akkoord met 'flexibele' actie-agenda

OSAKA, 17 NOV. Ministers van de achttien leden van de Asia Pacific Economic Co-operation (APEC) hebben vandaag na anderhalve dag beraadslagingen overeenstemming bereikt over een 'actie-agenda' voor het bereiken van vrije handel in de regio van de Stille Oceaan voor het jaar 2020. Regeringsleiders van de achttien zullen de agenda zondag in het Japanse Osaka officieel aannemen, waarna de tekst zal worden gepubliceerd.

De leden hebben overeenstemming bereikt over “alomvattende” liberalisering van handel en investeringen, waarbij “flexibiliteit” bestaat ten aanzien van tijdspanne en wijze van liberalisering. In de aanloop naar de top bestond de vraag of overeenstemming mogelijk was, omdat landen als Japan, Zuid-Korea, China en Taiwan uitzondering van de agrarische sector zouden wensen, terwijl de Verenigde Staten en Australië aandrongen op liberalisering van alle sectoren.

Tijdens een persconferentie van de ministers van de achttien leden vandaag concludeerde de minister van handel en industrie van Maleisië, Dato'Seri Rafidah dat de agenda dus “geen verplichting voor de deelnemers” bevat. Het jaar 2020 (2010 voor geïndustrialiseerde landen) is een “streefdatum” voor het bereiken van vrije handel. “Als wij moeilijkheden hebben zullen we op onze eigen wijze handelen”, onderstreepte ze.

De Japanse minister van handel en industrie en voorzitter van de conferentie, Ryutaro Hashimoto, verzachtte de woorden van Rafidah: “Er zijn geen regels dus is het breken van regels niet mogelijk. Maar ondanks de opmerkingen van de zijde van Maleisië is het principe van Bogor wel degelijk bindend. De actie-agenda bevat de sterke wil van de deelnamers aan APEC en we hebben verantwoordelijkheid ten opzichte van elkaar.” In het Indonesische Bogor werden vorig jaar afspraken gemaakt over het bereiken van vrije handel en investeringen in uiterlijk 2020. De Indonesische minister van buitenlandse zaken Alatas zei “geen contradictie” met Bogor te zien.

De kanttekening van Rafidah past bij het voorbehoud op liberalisering dat de Maleisische premier Mahathir Muhammad tijdens de top in Bogor maakte: “Landen met hoofdelijke inkomens van 500 en 30.000 dollar zijn niet gelijkelijk in staat om de grenzen van hun economieën open te gooien. In 2020 zal de kloof tussen die twee nog lang niet zijn gedicht en bestaat het gevaar dat de één door de ander wordt overvleugeld.”

Niet alleen de weg naar liberalisering staat niet geheel vast. Tijdens een briefing van het Japanse ministerie van buitenlandse zaken gisteravond bleek dat ook de definitie van de te bereiken vrije handel niet vrijstaat. “Bij mijn weten hebben de APEC-leden niet diepgaand besproken of de APEC uiteindelijk een soort vrijhandelszone moet worden waar interne tarieven geheel afwezig zijn.” zei een woordvoerder van het ministerie. “Het heropenen van de discussie over de definitie van liberalisering zou overigens ook niet constructief zijn”, aldus de woordvoerder.

De VS en China hebben overeenstemming bereikt over het punt van non-discriminatie tussen de APEC-leden. Amerikaanse wetgeving vereist dat elk jaar opnieuw gekeken wordt of de status van 'meest-begunstigde natie' aan China kan worden toegekend. Dit betekent dat China dezelfde handelsvoordelen moet genieten als aan andere landen toegekend. In de 'actie-agenda' zijn de twee landen het nu eens geworden over de tekst dat APEC-leden zullen “streven naar het toepassen van non-discriminatie”.

Commentaren in de Japanse pers zetten vanmorgen vraagtekens bij de Amerikaanse betrokkenheid bij Azië nu president Clinton heeft afgezegd voor de bijeenkomst aanstaande zondag en wordt vervangen door vice-president Gore. De Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Mickey Kantor verzekerde vandaag echter dat president Clinton nog steeds “toegewijd is aan Azië”.

Het ontbreken van harde afspraken mag vragen oproepen over de effectiviteit van de actie-agenda. Voorzitter Hashimoto zei vandaag dat de APEC “uniek is, omdat het is gebaseerd op wederzijds vertrouwen in vrijwillige inspanning voor liberalisering in de regio van de Stille Oceaan regio”. Het resultaat dat nu onder Japans voorzitterschap is bereikt “moet niet alleen worden beoordeeld op de letterlijke tekst, maar ook op het proces dat er aan is vooraf gegaan. Door dit proces hebben alle deelnemers een gemeenschappelijke perceptie van de toekomst van de APEC gekregen.”

Ippei Yamazawa, lid van de APEC-adviesgroep van 'eminente personen', stelt dat “Oostaziatische leden tot dusver handel en investeringen unilateraal hebben geliberaliseerd en onze nieuwe werkwijze is gebaseerd op ervaringen uit het verleden. Het Japanse leiderschap moet krediet worden gegeven voor deze pragmatische actie-agenda. Japans initiatief in het nemen van stappen naar liberalisering zal echter cruciaal zijn voor het succes van deze werkwijze.” Naar verwachting zullen de respectievelijke regeringsleiders zondag eigen stappen voor liberalisering aankondigen.