Verrassend verlies voor Scharping; Lafontaine nieuwe leider Duitse SPD

MANNHEIM, 16 NOV. Het congres van de Duitse sociaal-democratische partij (SPD) heeft vanmorgen Oskar Lafontaine, de 52-jarige minister-president van Saarland, verrassend en met ruime voorsprong als voorzitter gekozen.

Lafontaine kreeg 321 van de 515 uitgebrachte geldige stemmen. De zittende voorzitter, Rudolf Scharping, die fractieleider in de Bondsdag blijft, kreeg maar 190 stemmen.

Dat de voorzittersverkiezing in de aangeslagen SPD toch nog een race tussen twee kandidaten zou worden, kwam vanmorgen als een complete verrassing. Twee weken geleden had het partijbestuur namelijk nog unaniem Scharping als enige kandidaat voor het voorzitterschap aangewezen. Aan die aanbeveling hadden dus ook Scharpings concurrenten Lafontaine en Gerhard Schröder, de premier van Nedersaksen, steun gegeven.

Maar nadat Lafontaine gisteren het SPD-congres in Mannheim zeer enthousiast had gemaakt met een hartstochtelijke rede, begonnen gisteravond grote groepen gedelegeerden aan te dringen op een kandidatuur van Lafontaine. Vanmorgen vroeg de veel gekritiseerde Scharping daarom Lafontaine ook te kandideren “wegens het belang dat wij allemaal hebben bij duidelijke verhoudingen”. Voor deze 'alles of niets-strategie' werd hij uiteindelijk beloond met een nederlaag, de eerste nederlaag die een zittende partijvoorzitter lijdt in de ruim 130-jarige SPD-historie.

Scharping beloofde winnaar Lafontaine vanmorgen al voor de stemming zijn “onvoorwaardelijke steun, ongeacht de uitslag” en riep zijn partijgenoten op hetzelfde te doen en ook weer een inhoudelijke eenheid van de SPD te maken “voor al die miljoenen wier vertrouwen in ons niet langer mag worden beschaamd”.

Oskar Lafontaine is de bekendste en meest uitgesproken politicus van de zogenoemde “politieke kleinkinderen” van de vroegere SPD-kanselier en partijleider Willy Brandt. Hij werd op 37-jarige leeftijd burgemeester van Saarbrücken en is intussen al ruim tien jaar premier van Saarland. In december 1990 leed hij als SPD-lijsttrekker bij de bondsdagverkiezingen met 33,4 procent een zware nederlaag tegen 'eenheidskanselier' Helmut Kohl. In het voorjaar van 1991 weigerde hij het SPD-voorzitterschap over te nemen van de toenmalige partij- en fractieleider Hans-Jochen Vogel. Het voorzitterschap viel toen toe aan Björn Engholm, premier van Sleeswijk-Holstein, die op zijn beurt in de zomer van 1993 moest plaatsmaken voor Scharping. Die was toen premier van Rijnland-Paltz. Scharping verloor als lijsttrekker in 1984 ook van Kohl, zij het met een iets betere score, namelijk 36,5 procent. Sindsdien werd er in de topdriehoek van Brandts 'kleinkinderen' Scharping, Schröder en Lafontaine bijna onophoudelijk ruzie gemaakt over het gezag in de partij en haar koers. Het verbaasde daarom niet dat Lafontaine “alle SPD'ers” steun vroeg, “ook de partijgenoten die niet blij zijn over mijn verkiezing”.