Oranje langs Noren, Ierland laatste horde

ROTTERDAM, 16 NOV. Voordat hij naar Noordwijk vertrok voor het trainingskamp van het Nederlands elftal, schreef Guus Hiddink thuis in Varsseveld op een papiertje: Nederland-Noorwegen 3-0. Hij vouwde het briefje dicht en borg het zorgvuldig op in een la. Had de bondscoach op dat moment een paranormale ingeving of was hij gewoon zeker van zijn zaak? Hij zegt achteraf dat het om het laatste ging, ofschoon weinigen op dat moment het optimisme met hem deelden. “Ik ben voor deze wedstrijd minder gespannen geweest dan tegen Malta en Wit-Rusland thuis. Ik wist dat Noorwegen eigenlijk maar op één manier kan voetballen; namelijk defensief. Het is tegen mijn gewoonte om vooraf zo'n briefje in te vullen. Nu blijf ik het misschien doen als bijgeloof.”

De volgende voorspelling kan dus al binnen een maand worden genoteerd, vóór de “klassieke confrontatie”, zoals Hiddink het omschreef, met de Ieren op 13 december in Liverpool. Op Anfield Road wacht Oranje een beslissingsduel voor de enige nog beschikbare plaats voor het Eurpees kampioenschap. Het rijtje van de vijftien geplaatste elftallen kent een groot aantal respectabele namen. Daartussen zou Nederland, na de eerste zege (3-0) op de Noren sedert 1973, niet misstaan. Of eigenlijk mág Oranje in dat gezelschap niet ontbreken. Slechts Zweden, de nummer drie van het jongste wereldkampioenschap, en België hebben in het kwalificatietoernooi niet aan de verwachtingen voldaan. Maar ook Ierland of Nederland, de laatste jaren beide meestal aanwezig op een groot internationaal podium, zal straks in Engeland ontbreken.

De kansen voor de Ieren moeten niet hoog worden aangeslagen, want het geluk lacht Guus Hiddink nu volop toe na een dramatische start als bondscoach. Denk aan de 'gouden' wissels tegen Wit-Rusland. De omzettingen op Malta, waardoor het elftal plotseling als een legpuzzel in elkaar viel, en tegen de Noren de openingstreffer van Clarence Seedorf die kort na rust via de voet van verdediger Johnsen en het kruis van de Sampdoria-speler met een verrassende boog in het doel viel. Natuurlijk was het niet alleen een kwestie van geluk dat Oranje nog in de race is voor het EK.

Het Nederlands elftal dwong de zege tegen Noorwegen af op basis van individuele kwaliteiten. Hoewel niet iedereen zijn niveau haalde. Dennis Bergkamp kon wederom niet terugzien op een bevredigende wedstrijd. In de eerste helft miste hij een paar kopballen, maar toen was hij nog redelijk sterk bij het opzetten van combinaties. Na rust kwam er nauwelijks nog een acceptabele bal van zijn voeten. Hiddink, die achteraf ook moest bekennen dat de speler van Arsenal niet de vorm liet zien waarop hij had gerekend, vond het in de 78ste minuut welletjes en liet Youri Mulder de dolende spits vervangen. Hiddink: “Ik hoef tegen Dennis niets te zeggen. Een prof weet heus wel van zichzelf of hij wel of niet goed heeft gespeeld.”

Tegenover de teleurstellende inbreng van Bergkamp stond het sterke spel van Clarence Seedorf. In de eerste helft was de rechtshalf de beste speler van Oranje, in het tweede bedrijf leverde hij echter iets te veel ballen in bij de tegenstander. Desondanks was het optreden van Seedorf veelbelovend. Hij nam z'n verdedigende verantwoordelijkheden in de tweede helft en liet met zijn negentien jaar zien, dat hij kan uitgroeien tot een pijler van het elftal.

Het Nederlands elftal lijkt langzaam in balans te raken. Zelfs het gebrek aan echte leiders wreekte zich niet in dit kritieke duel. De snelle flankspelers Helder en Overmars ontworstelden zich regelmatig aan de dubbele dekking. Helaas werden met de vaak blind gegeven voorzetten onvoldoende ploeggenoten bereikt. De robuuste Noorse verdedigers kopten moeiteloos alle ballen weg. Wellicht dat de terugkeer van Patrick Kluivert (voor Ronald de Boer) in de toekomst voor het centrum van de aanval soelaas kan bieden. Verder moet Hiddink hopen op een spoedige terugkeer van Gaston Taument, waardoor hij zijn buitenspelers kan laten rouleren zodat Overmars terugkeert op zijn favoriete linkerstek.

Nog heel bescheiden waren gisteravond ook de automatismen van Ajax zichtbaar bij Oranje. In de eerste helft strooide Arthur Numan echter af en toe zand in de motor. Door een gebrek aan handelingssnelheid of het maken van verkeerde keuzes, liet de onrustige PSV'er nog weleens de kans voorbij gaan om een medespeler direct aan te spelen. Hoewel Ajax ook de ideale linksback ontbeert, zijn dit toch de details die bepalend zijn voor de kracht van deze ploeg. Als Oranje zich plaatst heeft Hiddink nog tijd om de puntjes op de i te zetten. Bijvoorbeeld in de oefenwedstrijden tegen België (14 februari) en Duitsland (24 april).

Het doelpunt van Seedorf vormde gisteren voor de Noren het sein om uit de schulp te kruipen. De Noorse tactiek was gebaseerd op een gelijkspel, dat recht zou geven op deelname aan het EK. Het Nederlands elftal gaf door onnodig balverlies (Seedorf, Helder) in die fase nogal wat kansen weg. Edwin van der Sar, die in de eerste helft een keer de bal uit zijn handen liet glippen en zich bijna verslikte bij een terugspeelbal, bleek toen een rustgevende sluitpost. Toch versprongen de minuten op de digitale klok van De Kuip tergend langzaam en gierden de zenuwen bij elk hachelijk moment door de vijftigduizend kelen. Pas in de slotfase vloeide de spanning weg toen Mulder en Overmars genadeloos toesloegen.

De KNVB moet de komende dagen met het oog op het duel met de Ieren wat orde op zaken stellen. In het weekeinde van 9 en 10 december zullen de Oranje-leveranciers geen competitiewedstrijden spelen. Op woensdag 20 december kunnen zij inhalen, behalve Ajax dat op deze dag tegen Heracles om de beker speelt. Hiddink heeft de intentie om zonder uitzondering de 'buitenlanders' in het weekeinde van 8 december naar Nederland te halen. Daardoor mist Clarence Seedorf het treffen van Sampdoria tegen Juventus.

Hiddink loopt het risico dat de Ajacieden als gevolg van de trips naar Madrid en Tokio een terugslag krijgen. Dat zou een herhaling van het echec in Minsk teweeg kunnen brengen. Maar de bondscoach maakt zich wat dat betreft niet te veel zorgen. “De wedstrijd tegen Wit-Rusland was zo laat in het vorige seizoen psychologisch moeilijk op te brengen. Je kunt niet continu in een spanningsveld leven. Met dit probleem krijg ik op 13 december niet te maken. De spelers weten wat er dan bereikt kan worden en fysiek moeten ze ondanks het zware programma van de clubs in staat zijn om die wedstrijd tot een goed einde te brengen.”