Hervorming verzorgingsstaat vuurproef Juppé

PARIJS, 16 NOV. Met een dramatisch beroep op alle 58 miljoen Fransen lanceerde premier Alain Juppé gisteren de meest ingrijpende hervorming van de naoorlogse verzorgingsstaat. Ieders verantwoordeelijkheidsbesef werd te hulp geroepen, maar om de te verwachten weerstand te vlug af te zijn wordt het parlement goeddeels gepasseerd en neemt de staat bijna alle macht over van werkgevers en werknemers.

Voor Alain Juppé is dit plan zijn vuurproef. Na amper een half jaar zond hij vorige week vijftien ministers naar huis om met een kleinere ploeg de snel uit de hand lopende sociale uitgaven te kunnen aanpakken. Het totale tekort op de sociale zekerheid is opgelopen tot 250 miljard franc (80 miljard gulden). Vooral in de gezondheidszorg en de oude dagsvoorziening zijn de overschrijdingen de laatste jaren snel opgelopen.

De medische professie wordt onder zware druk gezet haar werkwijze drastisch te rationaliseren. Ziekenhuizen krijgen de duimschroeven aangedraaid, inefficiënte bureaucratische praktijken moeten worden aangepakt en de Franse burgers - de grootste pillenslikkers van Europa - moeten leren eerst naar de huisarts te gaan en niet direct van de specialist een waslijst medicijnen en dure tests te verlangen.

De farmaceutische industrie, die alleen dit jaar al haar omzet met 8,5 procent ziet stijgen, moet een bijdrage aan het reddingsplan leveren ter grootte van 2,5 miljard franc (80 miljoen gulden). Franse werkgevers die hun werknemers een ziekteverzekering aanbieden moeten daar 6 procent belasting over gaan betalen. Deze relatief kleine heffingen geven de vakbeweging en de socialisten en communisten in de Assemblée Nationale aanleiding te constateren dat de gewone Fransman het zwaarst wordt getroffen.

De eerste regering-Juppé verzwaarde de lasten in totaal al met 80 miljard franc. Een belangrijk deel daarvan kwam van een btw-verhoging met twee procent, tot 20,6 procent. Met het gisteren aangekondigde pakket wordt nog eens 32 miljard franc van de Fransen gevraagd; alleen al 25 miljard daarvan moet komen uit een nieuwe heffing van 0,5 procent over alle inkomens om in dertien jaar het totale tekort op de sociale zekerheid weg te werken.

Verdere maatregelen zijn:

* Scherpe regels voor verantwoord medisch(-financieel) handelen met korting op honoraria bij overschrijdingen;

* Beperking van stijging ziekenhuis-vergoedingen in 1996 tot maximaal 2,1 procent, onder de inflatie;

* Bevriezing artsen-honoraria;

* Het bestuur van ziekenhuizen uit handen van burgemeesters en directer onder staatstoezicht;

* Totale reorganisatie van de lappendeken van ziekenfondsen;

* Versnelde uitbreiding van dekking medische zorg voor iedereen;

* Snellere overgang op computerisatie van de hele medische administratie, door de artsen zelf betaald;

* Grondwetswijziging om financieel en normatief toezicht op hele stelsel sociale zekerheid (met inbegrip van oudedagspensioenen en gezondheidszorg) uit handen van sociale partners te halen en bij parlement te leggen;

* Uitstel met minstens een jaar van de aangekondigde Uitkering voor Verlengde Zelfstandigheid van bejaarden;

* Buitenlanders die in Frankrijk medische kosten maken moeten die vooruit betalen.

Premier Juppé, die onder herhaald applaus zijn goed geheim gehouden pakket onthulde in de Assemblée Nationale, hoopt het tekort op de sociale begroting (dit jaar 64 miljard franc) volgend jaar al terug te brengen tot 17 miljard in 1996. Hij mikt zelfs op een overschot in 1997, een welkome bijdrage bij het inlopen van de totale schuldenlast. Juppé hoopt dat een verdere rentedaling de negatieve koopkracht-effecten compenseert.

De Franse regering heeft positieve reacties voor haar plannen gekregen van de werkgevers en de beurs van Parijs, die gisteren al twee punten hoger afsloot. De vakbonden hebben stakingen aangekondigd, waarbij vooral de ambtenaren hun voorrechten fel zullen bevechten. “Als twee miljoen Fransen de straat op gaan, dan overleeft mijn tweede kabinet dat niet”, heeft premier Juppé gezegd. Hij geeft zichzelf drie maanden om het Franse volk ervan te overtuigen dat deze maatregelen nodig en rechtvaardig zijn.