Files maken de chrysanten soms duurder / Extreme files ontwrichten vervoerssector

Extreme files, zoals gisteren rond Rotterdam, kunnen de hele vervoerssector ontwrichten. De planning raakt geheel in de war. Hoe groot de financiële schade is, valt niet te berekenen.

ROTTERDAM, 16 NOV. Als er 's avonds of 's nachts een verkeersopstopping is, kunnen de chrysanten de volgende dag duurder zijn. Bloemkwekers kunnen hun versgeplukte handelswaar tot vroeg in de nacht aanleveren, zegt P. Teeuwen van de Bloemenveiling Holland in Bleiswijk. Als ze die deadline niet halen, hebben ze pech en kan hun handel die dag niet geveild worden. Het totale aanbod daalt daardoor, waardoor bijvoorbeeld de chrysantenprijs stijgt. De dag daarop daarentegen kunnen de prijzen juist weer lager zijn dan gemiddeld. Behalve het dagverse aanbod worden dan ook de oude bloemen geveild, die sowieso al minder waard zijn.

Deze prijseffecten zijn niet zó sterk, dat de klant in de bloemenkiosk kan vaststellen of er die nacht vertraging op de weg was. Maar dat kan veranderen. Rijkswaterstaat voert werkzaamheden aan wegen steeds vaker in de nacht uit, om het verkeer overdag niet tot last te zijn. De bloemenkwekers hebben daar veel last van, meent Teeuwen.

Vertragingen overdag, zoals door een ongeluk gisteren waardoor het verkeer op de gehele ring om Rotterdam vast stond, zijn vooral funest voor de volgende schakels in de vervoersketen. “Verladen moet op tijd, er mag niemand wachten”, zegt logistiek medewerker Chris Mussenberg van Ebrex in Schiedam, een expediteur in groenten en fruit. “Als een boot moet wachten op één of twee vertraagde vrachtwagens met tomaten, zegt de kapitein: 'Bekijk het maar, de volgende boot gaat zes uur later”, aldus Mussenberg. En een handelaar die zijn bloemen op tijd op Schiphol wil hebben, kan door een file zijn vliegtuig missen, of te laat bij zijn afnemers zijn. En als de bloemen te laat zijn bij een grootwinkelbedrijf, is het 'doei, keer maar weer om met je handel', weet Teeuwen.

Het ongeluk in Rotterdam vond plaats dicht in de buurt van een groot distributiecentrum van PTT Post in de wijk Kralingen. “En dat heeft behoorlijk wat gevolgen gehad”, zegt een medewerker. De transportplanners hebben hun handen vol gehad aan het verschuiven van postladingen voor vrachtwagens. De postdistributie liep uiteindelijk geen vertraging op.

Bij containeroverslagbedrijf ECT in Rotterdam-Zuid is gisteren 'enorm veel vertraging' ontstaan door de files. “Maar we roepen niet direct dat het ons zóveel geld kost”, zegt een woordvoerder. Echte problemen had ECT niet, “want we hebben voldoende flexibiliteit om dit op te vangen.” Vooral de wegvervoerders leden schade, zegt ECT.

Volgens cijfers van de belangenvereniging van goederenvervoerders Transport en Logistiek Nederland leden de wegvervoerders in 1994 een kwart miljard gulden schade doordat vrachtwagens op de rijkswegen in de file stonden. Opstoppingen in de steden vallen hier buiten. Volgens de Adviesdienst Verkeer en Vervoer (AVV) van het ministerie van verkeer en waterstaat is het 'waanzin' om een schatting te maken van de filekosten op één dag. “Dat kun je niet berekenen”, aldus een woordvoerder. “Zulke cijfers zijn schijncijfers.”

De transporteurs zien files als de derde kostenpost in grootte, na de snelheidsbegrenzer en het Eurovignet. Het aantal files en de tijdsduur ervan nemen toe, waardoor wegvervoerders steeds meer ploblemen krijgen met de planning van hun transporten.

“Vrachtwagenchauffeurs moeten hierdoor vroeger van huis”, zegt een woordvoerder van de belangenvereniging, “en dat heeft ook sociale gevolgen.” Een probleem bij 's nachts rijden is ook, dat veel gemeenten zogeheten venstertijden hanteren. Vrachtwagens mogen vaak slechts alleen overdag, en op bepaalde tijden, in de binnenstad komen.

Steeds meer fabrieken, groothandels en detaillisten voeren een zogeheten just-in-time-levering in. Ze willen geen voorraden in hun magazijnen, omdat dat alleen maar kosten aan opslag en rente oplevert. Ze willen produkten die ze bijvoorbeeld om één uur 's middags nodig hebben, liefst pas een minuut eerder aangeleverd krijgen. Maar files kunnen de planning volledig in het honderd sturen. Doordat de files geen constant karakter hebben, kunnen ze nauwelijks in de planning worden opgenomen.

Ook het milieu is niet gebaat bij steeds meer files. Vrachtwagens hebben bij een snelheid van vijftien kilometer per uur een drie maal zo grote uitstoot van stikstofoxydes dan bij normaal doorstromend verkeer. Als de files blijven toenemen, dreigen de transporteurs de doelstelling voor NOx-uitstoot niet te halen, die ze met het ministerie van VROM hebben afgesproken.