Een verzameling nostalgia

Veilinghuis De Eland, dependance Molukkenstraat 200, Amsterdam. Catalogus: ƒ 10. Kijkdagen 17, 18, 19 nov 10-17u, 17 nov 19-22u. Veiling 20 nov vanaf 19u. Inl 020-6685275.

Verzamelobjecten' is de noemer waaronder een verbluffende collectie goederen, van antieke kruiken tot Pop-Swatches, dit weekeinde bij Veilinghuis De Eland wordt gepresenteerd. Een dozijn oude Amerikaanse benzinepompen, het manshoge type met de ronde lamp bovenop dat je ziet in films uit de jaren vijftig, wacht op kopers. Twee blauw-gele van Blue Sinoco, een groen-rode van Texaco, een zwart-oranje van Phillips 66, en ook een aftands exemplaartje van Shell.

Er zijn verzamelaars voor dit soort dingen, zegt directeur P.J.C. Trommelen van de Eland. Je gelooft het niet, wat mensen in hun huis halen. Net als met jukeboxen, en ook die heeft hij staan in alle soorten, van gave Wurlitzers tot opknappertjes die voor honderd gulden worden gekocht om een paar onderdelen.

Het is de tweede keer dat De Eland een verzamelobjecten-veiling houdt: die van een half jaar geleden was een succes. Men heeft er hier de ruimte voor, in een industriehal aan de rand van Amsterdam, overgehouden aan het faillissement van veilinghuis De Zon. Bij de ingang staat een bronzen tweelingbroer van het Lieverdje op het Spui: de dependance heet dan ook Het Lieverdje.

Drieduizend kavels zal de veiling ongeveer tellen. Er zijn zeventig accordeons bij, de nalatenschap van een winkelier die tevens repareerde en verzamelde. De bescheiden oude concertina's zullen niet meer dan een paar honderd gulden per stuk opbrengen, maar voor de grote, glimmende accordeons met parelmoeren knoppen en ingelegd glasmozaïek - Hohners, Scandalli's, Soprani - betalen liefhebbers duizenden guldens. Er zijn Amerikaanse gokkasten, one-armed bandits, en oude neon uithang- of opzetborden met 'Route 66' er op, of 'Bar'. Ook is er een collectie nautica, met oude scheepslampen, grote staande kompassen van mahoniehout met koper en een hydraulisch stuurwiel.

Een wonderlijk contrast met al die industriële nostalgie vormen honderden Romeinse vaasjes, offerbeeldjes, olielampjes. Ze zijn opgegraven in Tunesië, Joost mag weten hoe ze hier zijn gekomen, maar het Allard Pierson-Museum heeft ernaar gekeken en gezegd dat het serieuze bodemvondsten zijn. Een kleine tweeduizend jaar oud zijn ze: voor misschien niet meer dan een paar tientjes kan een liefhebber hier een stukje geschiedenis kopen. En wie iets forsers wil, biedt op een van de dertig Grieks-Romeinse amphora's, grote kruiken die, naar de aangekoekte wanden te oordelen, eeuwen op de zeebodem hebben gelegen. Die zullen wel 2.000 à 3.000 gulden gaan kosten.

Natuurlijk is het te veel om op te noemen. Er is een zittende bronzen hond, voor bij de haard. Honderden litho-stenen van handelsdrukkerij De Cruquius uit Haarlem. Old-Timers, een Wolga, een Zastawa. Wat moet een mens ermee? Voor veilinghouder Trommelen geen vraag. Steeds meer mensen hebben oog voor de decoratieve waarde van dingen die vroeger onverkoopbaar zouden zijn geweest. Hij kan het weten, want hij veilt eigenhandig zo'n veertig- tot vijftigduizend kavels per jaar. Dat is, schat hij, ongeveer acht keer zo veel als de 'chique' veilinghuizen halen.

De Eland is voor niets te deftig. Ook de Sociale Dienst, afdeling Boedelbeheer, kan hier terecht met spullen. Alles wordt uitgezocht, getaxeerd, en ondergebracht bij de passende veiling. Zes keer per jaar gaat op de Elandsgracht 'Kunst en Antiek' onder de hamer, zes keer per jaar hier de overige spullen - en sinds kort dus twee keer per jaar de 'Collector's Items'. Wie wijs is komt 's ochtends kijken, want het zou wel eens heel druk kunnen worden.