Daan Frank (1913-1995); Grondvester van de Noord-Hollandsche

Op 9 november overleed Menkes Daniel Frank, wiens levenswerk het geweest is de Noord-Hollandsche Uitgevers Maatschappij tot een van de leidende internationale wetenschappelijke uitgeverijen op te stuwen. In het begin van de jaren dertig leerde hij het vak bij de Akademische Verlagsanstalt in Leipzig, een puur wetenschappelijke uitgeverij. De chemicus Erich Proskauer en de fysicus Rosbaud, zijn mentors, leerden hem dat de kunst van het kanaliseren en verbreiden van wetenschappelijke kennis voor de wetenschap van even vitaal belang is als het in vrijheid verrichten van wetenschappelijke research dat is voor de individuele onderzoeker.

Na Leipzig liep Frank stage in Parijs en Londen, waarna hij verbonden werd aan de Noord-Hollandsche waar de uitgaven van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen verzorgd werden.

Het duurde tot na de oorlog voordat Frank zich gericht kon wijden aan het opzetten van een internationaal wetenschappelijk fonds, daarbij gesteund door de adviezen van Akademieleden als de fysici H.B.G. Casimir, J. de Boer en H.C. Brinkman, de wiskundigen L.E.J. Brouwer en E.W. Beth en de econoom J. Tinbergen. Ook buitenlandse fysici als L. Rosenfeld (Manchester) en K. Siegbahn (Uppsala) werden geconsulteerd. Het resultaat was een aanzwellende reeks van zorgvuldig gekozen en getoetste Engelstalige publikaties, niet alleen boeken maar ook researchtijdschriften - lang voordat Engelse en Amerikaanse uitgevers daarvan de mogelijkheid en het belang inzagen. Hoogtepunt is het tijdschrift Nuclear Physics, begonnen als een klein periodiek met een paar afleveringen per jaar, maar uitgegroeid tot een rijke bron van wetenschappelijke informatie in een jaarlijkse omvang van vele duizenden pagina's.

Naast natuurkunde bouwde Frank een aan waardevolle reeks van uitgaven op het gebied van logica en econometrie. Hij was een man van vele tegenstellingen: lankmoedig met een ijzeren wil, fysiek niet sterk maar niemand tot last en klacht, een bèta-uitgever met een alfa-natuur.

Die alfa-instelling heeft zich geuit, onder andere door het uitgeven van tijdschriften als Lingua en Vigiliae Christianae en, voor zijn plezier, de reeks Umbrae Codicum Occidentalium, geannoteerde facsimile reprodukties van oude handschriften. Bovenal echter, door zijn besluit de nieuwe tekstkritische en geannoteerde uitgave van Erasmi Opera Omnia uit te brengen.

Aan het eind van de jaren zestig begon zijn gezondheid hem zorgen te baren, wat geleid heeft tot zijn besluit zijn kerngezonde en welvarende Noord-Hollandsche over te dragen aan Elsevier. Daar vormde zij door de naadloze aansluiting op Elseviers Wetenschappelijke Uitgeverij de basis voor de indrukwekkende uitgroei van wetenschappelijke uitgeversactiviteiten. Nadat ook Excerpta Medica was toegetreden kreeg ons land in Elsevier Science Publishers met de imprints: Elsevier, North-Holland, Excerpta Medica de grootste wetenschappelijke uitgeverij ter wereld, nadien nog versterkt door de opname van Pergamon Press in de groep.