Bonnema

In W&O van 2 november werd aandacht geschonken aan astronomische berekeningen door Eeltje Haitzes (niet Haites, zoals vermeld werd) Bonnema (1763-1833). Sommige berekeningen, bijvoorbeeld van een maansverduistering uit 1787, van deze amateur-astronoom zijn recent met behulp van moderne computerprogramma's gecontroleerd door de heer Nieuwenhuis van het Eisinga-planetarium. De overeenkomst in uitkomst was verrassend groot. De bewondering voor Eeltje Bonnema wordt nog groter als men weet dat hij de berekeningen uitvoerde en opschreef op een leeftijd van ruim 14 jaar. In een van de handgeschreven boeken staat: 'Einde der eklipsen deser eeuw berekend door Eeltje Bonnema den 28 junij 1777 en is doen oud geweest 14 jaar'.

In diezelfde jeugdperiode schreef hij ook 'Schatkamer ofte konst der stuirlieden Zijnde een korte onderwijsing der navigatie van al 't geen een stuurman, aangaande de konst behoorde te weten...'. In dit boek behandelde hij de wijze van hoogtemetingen, kompaspeilingen, wijze van koersberekeningen, e.d. maar ook eigenschappen van de winden in het vaarwater tussen Nederland en Java, moessons, en andere zeevaartkundige instructies. Dit boek eindigt met de mededeling 'Eynde door E.H. Bonnema uitgerekend den 20 julij 1778 zijnde doen oud 15 jaren 19 weken 6 dagen'. Eeltje moet een intelligent kereltje geweest zijn!