'Optreden van VS in kwestie Lubbers niet overtuigend'

MADRID, 15 NOV. De Nederlandse irritatie over de Amerikaanse afwijzing van Ruud Lubbers als secretaris-generaal van de NAVO woekert onverminderd door. Minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) noemde gisteren na afloop van de in Madrid gehouden vergadering van de West-Europese Unie (WEU) de handelwijze van de Verenigde Staten “geen manier van doen”. Volgens Van Mierlo is Lubbers terzijde geschoven met “absoluut niet overtuigende argumenten”.

Hoewel de zaak niet op de officiële WEU-agenda was geplaatst zette de afwijzing van Lubbers en het zoeken naar een nieuwe kandidaat een zwaar stempel op de vergadering van Europese ministers van buitenlandse zaken en defensie. De meeste bewindslieden hielden zich na afloop van de niettemin zorgvuldig op de vlakte over de opvolgingskwestie.

Ook minister Van Mierlo weigerde nadere details te verstrekken over de precieze redenen die de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, voor de afwijzing heeft gegeven. “Als je met blauwe plekken rondloopt moet je oppassen dat je niet kwaad wordt”, aldus Van Mierlo. Niettemin maakte Van Mierlo na de gesprekken met zijn Europese collega's gewag van een “algemeen gevoel” van verlegenheid en irritatie.

“Er is iemand afgewezen die door de elf landen capabel werd geacht. Ook de landen die achter de Deen Ellemann-Jensen stonden hadden geen bezwaar tegen Lubbers”, verklaart van Mierlo het Europese ongenoegen. En er blijven vraagtekens. “Men begrijpt niet waarom de Amerikanen zo zijn opgetreden tegenover een land als Nederland. Iemand die twaalfeneenhalf jaar premier is geweest wordt met absoluut niet overtuigende argumenten terzijde gezet. Ik vind dat geen manier van doen.”

Afgezien van de ergernis leek gisteren vooral verwarring te heersen in Madrid, nu ook de kandidatuur van Ellemann-Jensen niet langer reëel wordt geacht. “We hebben de indruk dat de Deen in Parijs geen warm onthaal heeft gekregen”, aldus Van Mierlo. “Het gevoel is dat hij voor de Fransen niet acceptabel zal zijn. Er zullen andere mensen moeten komen en daar zijn nog eigenlijk geen kandidaten voor naar voren geschoven.”

Het zoeken naar wat in de wandelgangen reeds als “The Third Man” werd betiteld is daarmee in volle gang. Daarbij viel opnieuw de naam van de Spaanse minister van buitenlandse zaken, Javier Solana. Ook vorige week werd hij genoemd als mogelijke kandidaat, maar in NAVO-kringen wordt zijn kans zeer laag ingeschat omdat Spanje, net als Frankrijk, niet volledig deel uitmaakt van de militaire tak van het bondgenootschap. De Spaanse premier, Felipe González, liet weten dat Spanje zich het recht voorbehoudt om Solana naar voren te schuiven, maar dat de kwestie nog niet aan de orde was geweest.