Lekken informatie niet uit te bannen

DEN HAAG, 15 NOV. Het lekken van vertrouwelijke informatie is niet uit te bannen. Dat concludeert het wetenschappelijk onderzoekscentrum van het ministerie van justitie. Het centrum onderzocht de redenen en oorzaken van lekken op verzoek van Kamerlid E. Kalsbeek (PvdA).

Bij de begrotingsbehandeling van Justitie vorig jaar was het Kalsbeek opgevallen dat een groot aantal spectaculaire berichten in kranten stond als gevolg van lekken bij politie en justitie. “Waarom lekken mensen eigenlijk”, vroeg Kalsbeek aan het ministerie. Een jaar later krijgt ze het antwoord.

Onderzoeker E. Beenakkkers noemt drie redenen waarom overheidspersoneel meedoet aan het 'lekken-spel'. De eerste is, omdat het misstanden in de eigen organisatie aan de kaak wil stellen. Vooral lagere ambtenaren willen zo hoger geplaatsen als een minister of top-ambtenaren bereiken of overtuigen. Volgens Beenakkers valt dit in de categorie 'collectieve corruptie', want het is op een oneigenlijke manier bevorderen van de eigen belangen.

Een tweede reden is lekken omwille van het algemeen maatschappelijk belang. Bijvoorbeeld een werknemer van de Bijlmerbajes: hij ziet bewakers drugs en wapens overhandigen aan gedetineerden. Hij kaart dat aan bij de directie, maar vindt geen gehoor, waarna hij zijn verhaal aan een televisie-journalist doorspeelt.

Beenakkers noemt dit 'klokkeluiden', met als het bekendste voorbeeld Deep Throat, de nog altijd onbekende man die de journalisten Woodward en Bernstein op het spoor zette van het Watergate-schandaal. Een derde motivatie om te lekken is volgens het rapport simpelweg het persoonlijke gewin. Vooral in de criminele sfeer lekken mensen om geld, rancune of wraak. “Dan is lekken heel gevaarlijk”, concludeert Beenakkers.

Aan het opzettelijke lekken is niets te doen, staat in het rapport. Verder onderzoek is dan ook niet nodig. Waar wel wat aan te doen is, concludeert M. Grapendaal, de tweede auteur van het onderzoek, zijn de onbedoelde lekken. Grapendaal adviseert potentiële 'lekkers' een media-training te volgen om te leren hoe het journalistieke spel moet worden gespeeld. Het rapport adviseert de ambtenaren hun bureaus beter af te sluiten om lekken van documenten te voorkomen.