Komst Europese munt dure en gecompliceerde operatie; Invoering Euro cultuurschok

AMSTERDAM, 15 NOV. Het is januari 2002. De Nederlandsche Bank aan het Amsterdamse Frederiksplein, inmiddels een filiaal van de Europese Centrale Bank, neemt extra uitzendkrachten aan om de Nederlandse bankbiljetten in hoog tempo door de papierversnipperaar te jagen. Voor de loketten van banken en postkantoren vormen zich lange rijen burgers die hun oude geld komen omwisselen voor Euro's. Op het Binnenhof eisen boze ondernemers luidkeels schadevergoeding van de minister van financiën, omdat het beheer van een dubbele administratie, met guldens en euro's, in de praktijk een kostbare aangelegenheid blijkt. Enkele maanden later kan Hoogovens in IJmuiden spectaculaire kwartaalcijfers presenteren, nadat De Nederlandse Munt opdracht heeft verstrekt tot het omsmelten van tonnen waardeloos muntgeld.

Als het aan het Europees Monetair Instituut (EMI), de voorloper van de Europese Centrale Bank, ligt, blijft de Europese burger kort na de eeuwwisseling een monetaire Big Bang bespaard. De overgang van de nationale munten naar de ene Europese munt zal een half jaar in beslag nemen, zo schrijft het EMI in een gisteren verschenen rapport, zodat de burger zes maanden met guldens en euro's rondloopt. Die overgangsperiode betekent echter niet dat Europa geen hectische tijden tegemoet gaat.

Overheden, financiële instellingen, industrie en burgers staan voor de meest gecompliceerde operatie uit de monetaire geschiedenis. De Europese munthuizen worden geacht vóór 1 januari 2002 vijftig miljard munten te slaan, een klus die enkele jaren in beslag zal nemen en naar schatting 12,5 miljard gulden gaat kosten. De Nederlandsche Bank denkt eveneens enkele jaren nodig te hebben om de voor Nederland benodigde bankbiljetten te laten drukken.

De automatenindustrie heeft de hectische periode dan al achter de rug. Zodra de bevoegde instanties alle besluiten hebben genomen omtrent grootte, afbeelding en gewicht van de nieuwe munten en bankbiljetten kunnen de fabrikanten van koffie- en kaartjesautomaten, parkeermeters en flappentappen aan de slag om hun produkten om te bouwen dan wel te herprogrammeren voor de komst van de euro. Ook de pr-machines van de overheden kunnen zich rondom de eeuwwisseling alvast warm gaan draaien voor de vermoedelijk grootste voorlichtingscampagne aller tijden.

Bij het bankwezen zullen de veranderingen vermoedelijk het meest ingrijpend zijn. Omdat de banken waarschijnlijk al per 1 januari 1999 de euro zullen gebruiken als rekeneenheid, maar geld blijven uitkeren in de vorm van guldens, kan forse verwarring ontstaan. De voorlichting aan klanten, het trainen van personeel, het omzetten van boekhoudingen en rekeningen, de aanpassing van software en het beheer van een dubbele geldvoorraad zal het Europese bankwezen 17 tot 21 miljard gulden kosten, zo schat de Europese bankfederatie. Voor het Nederlandse bankwezen komt dit neer op 800 miljoen tot 1 miljard gulden, zo stelde dr. A.F.P. Bakker van De Nederlandsche Bank gisteren in zijn inaugurele rede bij zijn installatie tot hoogleraar monetaire en bancaire vraagstukken aan de VU.

Ook de dealingrooms kunnen deels worden ontmanteld als de wisselkoersen in 1999 aan elkaar worden geklonken. Geschat wordt dat het Nederlandse bankwezen hierdoor vanaf 1999 200 à 300 miljoen gulden per jaar aan inkomsten misloopt. Lucratieve EMS-crises behoren dan definitief tot het verleden. Daar staat tegenover dat de banken door de euro toegang krijgen tot een veel grotere markt en geen valutarisico's meer lopen.

En de burger? De burger zal moeten wennen aan het idee van toerist-in-eigen-land: tussen januari en juli 2002 loopt hij met zowel guldens als euro's in zijn portemonnee. Om maar niet te spreken van de culture shock die de nieuwe munt teweeg zal brengen bij de burger: loonstrookjes, tandartsrekeningen, treinkaartjes en kroppen sla, overal heeft de euro zijn intrede gedaan en is de oude vertrouwde gulden verdwenen. Krijgt het Europese Parlement zijn zin en worden banken en bedrijven al vanaf 1999 verplicht tot dubbele prijsaanduiding - bankafschriften met een extra kolom, winkeliers die flexi-werkers inzetten om dagelijks wisselende prijzen om te rekenen - dan is de chaos helemaal niet te overzien. De Nederlandsche Bank ziet de bui al hangen: banken kunnen op het Frederiksplein omrekenmachientjes afhalen.