Kok verdedigt referendumplan regeerakkoord

DEN HAAG, 15 NOV. Minister-president Kok heeft de coalitiepartners vanmiddag gewaarschuwd niet te veel te sleutelen aan het kabinetsvoorstel voor een referendum. De essentie van dit voorstel moet op voldoende politieke steun van de regeringsfracties kunnen rekenen, zei hij in de Eerste Kamer op de tweede dag van de algemene politieke beschouwingen.

Zowel van de kant van VVD als PvdA werden gisteren kritische kanttekeningen geplaatst bij de voornemens van het kabinet. De VVD voelt helemaal niets voor het referendum; de PvdA zou liever zien dat met experimenten wordt begonnen. Minister-president Kok wees er op dat het referendumplan zeer nauw is omschreven in het regeerakkoord. De bezwaren die partijen als PvdA en VVD nu ventileren, hadden toen moeten blijken, zo maakte Kok vanmiddag duidelijk. Om een referendum in te voeren is een wijziging van de grondwet nodig. Dit betekent dat uiteindelijk zowel de Tweede als de Eerste Kamer met een meerderheid van twee derden zullen moeten instemmen.

D66-fractievoorzitter Schuyer waarschuwde zijn coalitiepartners PvdA en VVD gisteren al het referendum serieus te nemen. “We hebben geen behoefte aan vervroegde verkiezingen, maar het to be or not to be van een referendum is voor ons een referendabele vraag”, zei hij waarmee hij aangaf dat het niet doorgaan van het referendum D66 een kabinetscrisis waard is. De D66-senator uitte gisteren forse kritiek op minister Melkert (PvdA) van sociale zaken die onlangs vraagtekens zette bij het referendum. Schuyer: “Als je zo negatief bent over het referendum omdat je van oordeel bent dat de kiezer het algemeen belang niet kan dienen dan had je met dat regeerakkoord niet in de regering moeten gaan zitten en bovendien een voorbehoud op het eigen partijprogramma moeten maken.”

PvdA-fractievoorzitter Van den Berg vroeg zich af waarom het kabinet niet begint met experimenteren met het referendum inplaats van nu al een grondwetswijziging voor te stellen. Van den Berg: “Wijziging van de grondwet behoort niet aan het begin maar aan het einde te staan van een constituionele ontwikkeling te staan.” Volgens hem zou aan de hand van referendum-experimenten ervaring kunnen worden opgedaan waarna geleidelijk aan de juiste maatstaven kunnen worden gevonden. Maar ook zou daardoor “desnoods proefondervindelijk” kunnen worden vastgesteld dat “referenda geen oplossing zijn”, zei hij.

PvdA en VVD hebben ook problemen met de door het kabinet voorgestelde verandering van het kiesstelsel. “Zielloos geknutsel”, noemde PvdA-fractievoorzitter Van den Berg de ideeën hierover. Volgens zijn collega Korthals Altes is er geen behoefte aan verandering. Een verlaging van de grens om met voorkeurstemmen in de Tweede Kamer te komen is volgens hem voldoende.

Tijdens de algemene beschouwingen bleek ook nog dat de steun van de senaat voor invoering van de energieheffing geenszins zeker is.