Kabinetsplan is 'vlees noch vis'; Raad wijst invoeren stadsprovincies af

DEN HAAG, 15 NOV. Invoering van de stadsprovincie dient te worden afgewezen. Deze tussenvorm tussen gemeente en provincie betekent “vlees noch vis” binnen het binnenlands bestuur. In plaats daarvan moeten de bevoegdheden van provincies en grote steden worden uitgebreid en op termijn sommige provincies worden samengevoegd zoals in de Randstad.

Dit stelt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het nog geheime rapport Orde in het Binnenlands Bestuur. De WRR, het belangrijkste wetenschappelijk adviesorgaan van de regering, heeft het rapport over de toestand van het binnenlands bestuur gisteren afgerond en vandaag een samenvatting ervan naar de Tweede Kamer gestuurd. Die heeft vandaag een hoorzitting gehouden over invoering van een stadsprovincie in Rotterdam. Volgende week maandag beslissen Tweede Kamer en kabinet, dat zich nog over het WRR-advies moet buigen, over invoering van een stadsprovincie in die regio.

In een toelichting op het rapport zegt WRR-lid prof. dr. W. Derksen: “Er bestaat grote onduidelijkheid wat nu de taak van de stadsprovincie in dat binnenlands bestuur moet zijn. Niemand heeft dat concept ooit helder gekregen. Het is iets wat in het midden ligt in een eindeloos touwtrekspel tussen allerlei strijdende partijen, zonder dat iemand precies kan benoemen wat er nu in het midden ligt.”

De WRR pleit voor een versterking van de coördinerende bevoegdheden van de provincie om de oplossing van problemen die de gemeentes te boven gaan (milieu, werkgelegenheid, infrastructuur) in goede banen te leiden. Provincies zouden zich meer tot die coördinatie moeten beperken en niet moeten proberen zelf beleid te ontwikkelen. Om deze 'regionale regie' mogelijk te maken is in sommige gebieden samenvoeging van provincies aan te bevelen. De WRR denkt daarbij onder meer aan delen van Noord-Holland en Utrecht.

Daarnaast wil de WRR dat grote steden meer bevoegdheden en grondgebied krijgen. Dat heeft consequenties voor de randgemeenten, die in sommige gevallen door de grote stad zullen worden opgeslokt. De recente annexatie door Den Bosch van Rosmalen juicht de WRR dan ook toe. De raad laat zich er niet over uit hoeveel randgemeenten zouden kunnen worden opgeheven.

Verder bekritiseert de WRR de afwachtende houding van het kabinet bij de hervorming van het binnenlands bestuur. Volgens Derksen laat het kabinet daarbij ten onrechte te veel over aan lokale organen zoals gemeenten en provincies. Bovendien staat de minister van binnenlandse zaken te zwak tegenover zijn collega's om hervormingen daadkrachtig ter hand te kunnen nemen, aldus Derksen.