Europese Rekenkamer slaat weer alarm over Europese begroting; Brussel ontmaskerd als een grabbelton

STRAATSBURG, 15 NOV. Brussel is een grabbelton. Dat blijkt opnieuw uit het jaarlijkse verslag van de Europese Rekenkamer over de begroting van de Europese Unie van 1994 dat gisteren voor het Europees Parlement in Straatsburg werd presenteerd.

Ieder jaar slaat de Europese Rekenkamer alarm over onregelmatigheden, fraude en verspilling in de begroting van de EU. Het aantal gevallen van fraude was in 1994 volgens de Rekenkamer minder dramatisch dan in 1993, maar van de totale begroting (68,5 miljard ecu, ongeveer 140 miljard gulden) werd toch nog rond de 2,4 miljard ecu onrechtmatig besteed. Daarnaast is van 14 procent van de begroting onduidelijk wat ermee is gebeurd.

Verantwoordelijk voor de fraude en de geldverspilling zijn in de eerste plaats de lidstaten, die tachtig procent van de Europese begroting uitgeven. De controle is gebrekkig omdat geen enkele lidstaat er belang bij heeft zich in Brussel aan te geven als fraudeur. En voor het uitgeven van de Europese fondsen geldt het adagium: we hebben recht op het geld, dus laten we dan ook maar zorgen dat we het besteden. Of, zoals Europarlementariër Piet Dankert het samenvat: “Eerst heb je het geld en dan besteed je dat aan van alles en nog wat.”

Meer nog dan gefraudeerd, wordt in de Europese Unie met geld gesmeten. De Rekenkamer gaf, naast het jaarlijkse rapport, voor het eerst ook een algemene 'betrouwbaarheidsverklaring' uit over de Europese begroting. Die luidde dat de begroting van 1994 niet betrouwbaar was, slechts 76 procent kon worden verantwoord. Dat wordt nog een probleem voor het Europarlement, dat in april zijn goedkeuring moet geven aan dezelfde begroting van 1994. Maar volgens Dankert kan het parlement de huidige leden van de Europese Commissie moeilijk naar huis sturen voor slecht financieel beheer van hun voorgangers. Bovendien zijn het vooral de lidstaten zelf die verantwoordelijk zijn voor het wanbeheer en “daar kom je eigenlijk niet bij”, aldus Dankert. Wel eist het Europarlement strengere financiële controle van de Commissie en gaan er stemmen op voor een parlementaire enquête naar fraude in de EU.

Rond de 2,4 miljard ecu werd in 1994 uitgegeven aan oneigenlijke projecten, bij 5,27 miljard ecu werden vergissingen of onvoldoende controle geconstateerd en 2,88 miljard werd ondermeer besteed aan contracten die niet klopten.

De Europese Commissaris die verantwoordelijk is voor de begroting, Erkki Liikanen, zei gisteren na de presentatie van het rapport dat de lidstaten “zeer actief zijn” om zoveel mogelijk geld uit Brussel te krijgen maar niet zo actief om ook “waar voor hun geld” te krijgen. Nederland betaalt tot 1999 in totaal bruto 40 miljard gulden en krijgt de helft terug, met name via landbouwsubsidies. De voorzitter van de Rekenkamer, A. Middelhoek noemde het gisteren hoopgevend dat de Europese Commissie van plan is de politiek van 'besteed-de-Europese-begroting' te wijzigen. Commissaris Liikkanen beloofde gisteren maatregelen te nemen.

Een groot deel van het Euro-budget (ongeveer dertig procent) gaat naar de stuctuurfondsen waarmee de armere regio's in Europa worden geholpen. Vorig jaar werd 50 miljard gulden besteed aan de structuurfondsen, in 1992 werd tijdens de top in Edinburgh - vooral op aandringen van Duitsland dat de ontwikkeling van het voormalige Oost-Duitsland Europees wilde financieren - afgesproken dat dit bedrag in 1999 70 miljard moet worden. Geld van de structuurfondsen wordt dikwijls gestoken in zinloze projecten of wordt onrechtmatig besteed. De Rekenkamer constateerde bijvoorbeeld dat met geld van het Europees Sociaal Fonds in Griekenland ambtenaren werden opgeleid in plaats van werklozen.

Met de ontwikkelingshulp aan derde landen gaat ook veel mis. Een Europese stichting voor de bevordering van culturele uitwisseling met Afrika die nooit vergaderde, geen begroting en geen jaarprogrammma's maakte, kreeg miljoenen guldens. De stichting besteedde 103.167 ecu aan een seminar op Mauritius waarvan nooit verslag werd uitgebracht. Voor hetzelfde vijfdaagse seminar werd veertien dagen lang een auto gehuurd en werd aan een persoon van wie de aanwezigheid nooit is bewezen, 2.000 ecu verblijfsvergoeding uitgekeerd.

Griekenland, Spanje en Italië werden door de Rekenkamer betrapt op het ontvangen van Europese subsidies voor verrot fruit of voor produkten die eenvoudigweg niet bestonden. In Nederland, Griekenland, Ierland, Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië werd ontduiking van de betaling van btw geconstateerd bij doorvoertransacties. Van de 18 miljoen doorvoertransacties die in 1994 plaatshadden, werd volgens de Rekenkamer in totaal een miljoen transacties niet volgens de regels gezuiverd.

De Rekenkamer stuitte ook op geldverspilling van de Europese Commissie zelf: het wegens asbest leeggehaalde Berlaymontgebouw - de vroegere zetel van de Europese Commissie - bleek nog vol te staan met meubels en apparatuur ter waarde van 15,6 miljoen ecu.