ANWB stemt nu in met experiment op A28 bij Utrecht; Vluchtstrook niet alleen voor verkeersveiligheid

Op een beperkt wegtraject tussen Utrecht en Zeist begint op 1 januari een experiment om de vluchtstrook te gebruiken voor de afwikkeling van het normale verkeer. Zo wordt de capaciteit van de weg vergroot, maar de vraag is in hoeverre dat ten koste gaat van de veiligheid.

ROTTERDAM, 15 NOV. De vluchtstrook ligt er niet voor niets. In 1994 trof de wegenwacht 248.000 auto's met pech aan op de strook. Was die strook er niet, dan zouden die auto's op de rijbaan hebben gestaan en een ernstige belemmering hebben gevormd voor de doorstroming van het verkeer. Bovendien zouden ze daarmee tal van gevaarlijke situaties creëren. Zo vond op 20 oktober nog een dodelijk ongeluk plaats bij Rotterdam, doordat een auto zonder benzine tot stilstand kwam op een stuk snelweg zonder vluchtstrook.

Het is dan ook alleszins verklaarbaar dat de ANWB aanvankelijk afwijzend reageerde, toen minister Jorritsma (verkeer en waterstaat) in haar tweede 'file-brief' in juni voorstelde te willen onderzoeken of de vluchtstrook kan worden benut om files te bestrijden. Toch stemt de ANWB nu in met het experiment op de A28 bij Utrecht, en zit de organisatie in de begeleidingsgroep.

“We zijn niet om”, benadrukt woordvoerder R. Koerts. Afgelopen maanden is intensief overleg gevoerd tussen Verkeer en Waterstaat, het Korps Landelijke Politiediensten en de ANWB. Koerts: “Dat heeft geleid tot een zwaar opgetuigd programma. Het experiment duurt hooguit vier maanden, als er iets misgaat stoppen we meteen, en er zijn voldoende veiligheidscompenserende maatregelen. Dat betekent dat de vluchtstrook niet helemaal devalueert tot derde rijstrook. De randvoorwaarden maken dat de ANWB zich kan vinden in het experiment zoals het er nu ligt.”

Maar de vluchtstrook heeft veel meer functies dan veilige parkeerhaven voor gestrande auto's. Ze biedt tevens ruimte aan politie, brandweer en ambulance om in geval van calamiteiten de plek des onheils te bereiken. En ze biedt ruimte voor het uitvoeren van kleine koerscorrecties. Uit Duits onderzoek is gebleken dat bij aanwezigheid van een vluchtstrook de zijdelingse afstand tussen auto's groter is dan bij ontbreken ervan. Met een vluchtstrook is de kans op kop-staartbotsingen en flankbotsingen kleiner - men kan uitwijken - en vermindert de kans dat iemand van de weg raakt drastisch.

De vluchtstrook speelt ook een belangrijke rol in de verkeersafwikkeling. Zo worden bij wegwerkzaamheden vaak de voor het onderhoud noodzakelijke voertuigen op de vluchtstrook geparkeerd. Ware er geen vluchtstrook geweest, dan zou een rijstrook moeten worden gesloten, waardoor de capaciteit van het wegtraject aanzienlijk wordt beperkt.

Het zijn echter de veiligheidsaspecten die de meeste tongen losmaken. Veilig Verkeer Nederland is weinig gelukkig met het experiment. “Die kant moeten we niet op”, zegt woordvoerder B. Woudenberg. “De vluchtstrook hebben we in het steeds drukkere verkeer hard nodig. Bij inzet als spitsstrook moet de strook bij calamiteiten snel worden ontruimd. Hoe krijg je die strook dan snel leeg? Bovendien blijft dit een lapmiddel voor de aanpak van files. Een betere benutting van de weg, door langzamer rijden en meer carpoolen, biedt meer perspectief.”

In het experiment bij Utrecht zullen boven de snelweg rijstrooksignaleringen worden aangebracht. Deze geven aan wanneer de vluchtstrook mag worden gebruikt en wanneer niet. Woudenberg: “Je ziet dat er nu al veel misverstanden zijn over rijstrooksignaleringen. Zo weten veel automobilisten niet dat de aangegeven snelheden verplichte snelheden zijn, en geen adviessnelheden. Men houdt zich er nu al niet aan. Ons rijkswegennet heeft betrouwbare vluchtstroken nodig.”

Ervaringen in de Amerikaanse staat Virginia lijken Veilig Verkeer Nederland enigszins gelijk te geven. In de spits wordt op een deel van de Interstate 66 de vluchtstrook ingezet als extra rijstrook. Borden boven elke rijstrook geven aan of men op de vluchtstrook mag rijden. In de praktijk blijkt echter dat automobilisten ook buiten de toegestane uren over de vluchtstrook zijn gaan rijden.