Actie van winkeliers tegen beter weten in

ROTTERDAM, 15 NOV. De winkeliers hebben hun vertrouwen in de politiek verloren, zegt H. de Wijer uit Zoetermeer. Hij coördineert in zijn regio de acties die kleine winkeliers vandaag hebben gehouden tegen de aanstaande verruiming van de winkelopeningstijden. “Minister Wijers denkt er nogal makkelijk over, ” vindt hij. Maar kleine winkeliers zullen ruimere openingstijden niet overleven - letterlijk en figuurlijk - menen de actievoerders. Ze worden gesteund door de werkgeversorganisatie MKB Nederland, die vanochtend een taart aanbood aan de Kamercommissie voor economische zaken.

Ton Glissenaar, eigenaar van een decoratiezaak in de Zuidhollandse groeigemeente en voorzitter van de Zoetermeerse ondernemersvereniging, moet ook nog maar weinig van de politiek hebben. “De wethouder kent onze problematiek, maar hij is het niet met ons eens. Een ook het grootste deel van de gemeenteraad niet. Politici denken dat ze verstand van winkels hebben omdat ze wel eens boodschappen doen.” De winkeliers lieten vanmiddag een vliegtuigje met een spandoek boven de stad vliegen.

Het wetsvoorstel van minister Wijers van economische zaken wordt volgende week in de Tweede Kamer behandeld. De kleinere winkeliers, verenigd in het MKB, voeren hiertegen een achterhoedegevecht. Verruiming van de openingstijden tot tien uur 's avonds, zoals het kabinet wil, lijkt onafwendbaar nu politiek en grootwinkelbedrijf sterk vóór zijn en de vakbonden het hoofd in de schoot hebben gelegd. MKB Nederland probeert nu als tegemoetkoming een opening tot acht uur toe te staan.

Grote winkeliers willen graag langere openingstijden, in Amsterdam zijn V&D en Bijenkorf op zondag al open. De Raad Nederlandse Detailhandel liet gisteren weten onverkort het regeringsvoorstel voor de winkeltijdenwet te steunen. De grote winkelketens staan ook klaar om in het gat te springen dat zal ontstaan wanneer zelfstandige ondernemers als gevolg van de verruiming de concurrentiestrijd niet meer kunnen volhouden. Albert Heijn heeft plannen om juist kleinere buurtwinkels te beginnen.

De 'papa-en-mama-winkels' zullen verdwijnen, denkt Glissenaar. Echtparen met een kleine zaak kunnen het niet meer bolwerken, omdat ze dan alleen nog maar in de winkel staan. Van negen uur 's ochtends tot tien uur 's avonds. En hoe langer je open bent, hoe lager de omzet per uur is. Glissenaar: “Je merkt nu al dat er na half zes geen klanten meer komen. En Albert Heijn is in veel filialen gestopt met de opening tot half zeven.”

En afspraken zijn er met de grote winkelbedrijven niet te maken, is de ervaring van Theo Reijn, algemeen secretaris van de Hilversumse winkeliersvereniging. Een onderlinge afspraak om in de hele stad tot bij voorbeeld zeven uur open te zijn, komt er dan ook niet. Zo'n overeenkomst over een zondagsopening lapte de plaatselijke V&D aan zijn laars, zegt Reijn, die vanmiddag aan de VVD-wethouder van economische zaken een petitie aanbood. De VVD-fractie in de Tweede Kamer steunt het wetsvoorstel van Wijers. De verruiming zal ongetwijfeld doorgaan, verwacht Reijn, “maar we zien het als onze morele plicht toch nog een actie op touw te zetten”.

Reijn vreest een “chaos in de openingstijden”. Ongeveer tien winkeliers in een groot Hilversums winkelcentrum met 140 winkels willen 's avonds open blijven. De rest niet, “maar dat winkelcentrum moet dan wel helemaal opengesteld worden”. De servicekosten - bewaking, parkeerwacht en verlichting - komen voor rekening van alle winkeliers. De bakker en de slager zullen open moeten blijven, als de supermarkt dat ook doet. Voor de winkeliers zal dat funest zijn, denkt Reijn.

Winkelier B. Ganesh uit Schiedam, die geen actie voert, heeft zijn buurtsupermarkt in februari van dit jaar omgezet in een avondwinkel. “Maar als mijn zaak overdag rendabel was geweest, had ik het niet gedaan,” zegt hij. Zijn kleine supermarkt staat in een wijk met woningen in de goedkoopste klasse, en de mensen die er wonen hebben geen geld om in een vrij dure buurtwinkel hun boodschappen te doen. “Die gaan liever naar de Aldi of de Edah.”

Voor een avondwinkel bleken meer klanten te vinden.

Het is dìt, of helemaal niets, dacht het personeel toen Ganesh hen mededeelde voortaan niet meer overdag, maar zeven dagen per week van vier uur 's middags tot middernacht open te zijn. Hun sociale contacten zijn zo goed als verwaterd. “Mijn familie vraagt: 'Leef je nog wel?',” zegt een personeelslid.

Een ruimere openstelling van de winkels kan voor veel avondwinkels de doodsteek betekenen. Vorig jaar kregen gemeenten de ruimte om voor elke vijftienduizend inwoners voor één avondwinkel een vergunning af te geven. Maar als alle winkels 's avonds open mogen, heeft de avondwinkel geen exclusieve positie meer.