Gré Brouwenstijn

Het interview met Gré Brouwenstijn in NRC Handelsblad van 8 september, ter gelegenheid van haar tachtigste verjaardag heb ik met plezier gelezen. Daaruit blijkt dat Brouwenstijn hoge opvattingen van haar beroep had. Merkwaardig is echter dat in het interview haar carrière pas begint na 1945. In dat jaar was zij dertig jaar, nog jong natuurlijk maar oud genoeg om al iets van een carrière achter de rug te hebben. Nu Brouwenstijn over die periode luidruchtig zwijgt, voel ik me genoodzaakt enkele aanvullingen te geven. Op 13 maart 1941 werden de omroepverenigingen opgeheven en de 'Rijksradio-Omroep de 'Nederlandsche Omroep' (NO) opgericht - een volledige nazi-omroep met de NSB-er ir. W.A. Herweijer als directeur. Er kwamen onder andere een Omroeporkest en een Omroepkoor. Een van de koristes van het koor was aankomende zangeresje Gré Brouwenstijn. Al gauw kreeg ze een contract als solist. Het was toen gewoonte dat soort contracten op geregelde tijden te verlengen, maar wel op volstrekt vrijwillige basis. Dat blijkt op ondubbelzinnige wijze uit Brouwenstijns contractverlenging van voorjaar 1944. Directeur-generaal Herweijer verzoekt haar op 26 februari 1944 binnen veertien dagen een bevestiging te sturen. “Mocht u binnen die termijn niet geantwoord hebben, dan neem ik aan dat u mijn aanbieding niet wilt aanvaarden,” aldus Herweijer. Op 8 maart bevestigt Brouwenstijn haar contract (Archief N.O. map 1571 RvO). Wie zulke omroepcontracten ondertekende, verplichtte zich mee te werken aan de vele door de omroep georganiseerde uitzendingen voor mantelorganisaties als Vreugde en Arbeid. Frontzorg (een soort welzijnsorganisatie voor familieleden van SS-ers die meevochten in Hitlers oorlogsmachine) en ook voor de Duitse Wehrmacht. Ook Gré Brouwenstijn heeft met grote regelmaat aan concerten voor de Duitse Wehrmacht meegewerkt. Op 29 mei 1941 zingen zij en Cornelis van Munster met het Omroeporkest onder leiding van Hugo de Groot 'voor de leden van de Duitse Wehrmacht', zoals in de nog verschijnende 'Vrije Geluiden' van de VPRO staat aangekondigd. Nog in november 1944 werkt zij aan een concert voor de Wehrmacht mee - ze heeft het dus tot het bittere eind volgehouden.