Spaanse koning in vuurlinie

MADRID, 13 NOV. Veel Spanjaarden vragen zich vertwijfeld af of er ooit een einde komt aan de schandalen: vandaag begint het openbaar ministerie een onderzoek naar de jongste affaire. Afpersing is op zichzelf niets nieuws, ware het niet dat ditmaal het staatshoofd in de vuurlinie ligt. Koning Juan Carlos zou zijn gechanteerd met een donatie van honderd miljoen dollar die hij zou hebben ontvangen, voor niet geheel duidelijke tegenprestaties.

De veronderstelde afperser heet Javier de la Rosa - 'JR' voor intimi - en behoort samen met de voormalige bankier Mario Conde tot het selecte groepje top-zakenlieden dat de afgelopen jaren hardhandig van hun voetstuk is verwijderd. Evenals Conde moet De La Rosa zich verantwoorden voor uitgebreide fraude-praktijken. Begin dit jaar kwam hij vrij op een borgtocht van ruim dertien miljoen gulden na enkele maanden in voorarrest te hebben gezeten.

De stemming bij de vrijlating van De La Rosa - voorheen een zeer invloedrijk zakenman met nauwe banden in Spaanse politieke kringen - was strijdlustig. Tijdens een champagne-feestje op de dag van zijn vrijlating zou de Catalaanse financier op luide toon hebben aangekondigd wraak te willen nemen. “Mij achter de tralies zetten zal Bourbon zijn kroon gaan kosten”, luidde de boodschap die De La Rosa toen via zijn aanhang aan de vorst liet weten.

De zakenman, wiens door schandalen geplaagde loopbaan nooit heeft verhinderd dat hij een persoonlijk vermogen van honderden miljoenen guldens wist te vergaren, zou zich vooral onheus behandeld voelen wegens een aantal donaties aan het koninklijk huis. Met brieven waarin hij zou hebben gesuggereerd dat hij veel compromitterends wist over mensen in de koninklijke kring zou De la Rosa koning Juan Carlos hebben willen pressen zijn proces gunstig te beïnvloeden. Verschillende kranten in Spanje schreven de afgelopen dagen dat De La Rosa in 1990 in totaal 100 miljoen dollar heeft gestort op een Zwitserse bankrekening van Manuel de Prado. Laatstgenoemde was tot voor kort behalve een goede zakenvriend van De La Rosa ook ambassadeur en zakelijk adviseur van het Koninklijk Huis.

De storting was afkomstig uit de miljarden dollars van het Kuwait Investment Office (KIO), die onder anderen door De La Rosa werden beheerd. Volgens De La Rosa was het fonds bedoeld als vergoeding voor de Spaanse steun aan de Koeweitse zaak tijdens de Golfoorlog. De vermeende gulle gevers hebben een andere verklaring voor de stortingen: Koeweit probeert al sinds 1992 tevergeefs via Britse en Spaanse rechtbanken 500 miljoen dollar terug te vorderen die onder het bewind van De La Rosa spoorloos zijn verdwenen. Volgens de huidige KIO-top heeft hun zaakwaarnemer op ruime schaal de kas van hun investeringsfonds geplunderd.

Behalve de uiteindelijk bestemming van de gelden is ook het tijdstip van het huidige schandaal inzet van speculaties. Want de kwestie van de verdwenen KIO-miljoenen sleept al jaren en ook De La Rosa wordt reeds geruime tijd in verband gebracht met mogelijke chantage-praktijken. Aanleiding is wellicht ook een juist verschenen boek waarin niet alleen De La Rosa maar ook Mario Conde ervan wordt beschuldigd dat hij de koning wilde chanteren. De ex-bankier - zelf vrij op een borg van 27 miljoen gulden - heeft de schrijvers inmiddels wegens laster voor de rechter gedaagd.

Hoewel vrijwel alle politieke partijen en bloc achter de integriteit van de koning zijn gaan staan, komen er zure geluiden uit het kamp van de Spaanse oppositie. Die klaagt dat het jongste schandaal de voortstrompelende minderheidsregering van premier Felipe González wel èrg goed van pas komt.

“Niet te tolereren”, zei de minister-president dit weekeinde over het mogelijk afpersen van Juan Carlos. Een en ander bewijst volgens de socialisten dat er sprake is van een samenzwering tegen de Spaanse staat. Daarbij zou al dan niet verzonnen informatie worden gelekt met als doel de regering ten val te brengen. Premier González wist evenwel niet te verklaren waarom nu pas een justitieel onderzoek is gestart, terwijl zijn regering de komplot-theorie al maanden verkondigt.

Sommigen brengen de affaire-De La Rosa dan ook in verband met de verkiezingscampagnes die thans lopen of in voorbereiding zijn. Komende zondag worden de voor González zeer belangrijke verkiezingen in de regio Catalonië gehouden. Deze verkiezingen worden gezien als een graadmeter voor vervroegde landelijke verkiezingen, die in maart volgend jaar worden verwacht. Daarnaast luidt de verwachting dat González na afloop van de Catalaanse verkiezingen een knoop zal doorhakken over zijn kandidatuur als lijsttrekker voor de socialisten.