Het federale bankroet

DE AMERIKAANSE OVERHEID staat op het punt bankroet te gaan. Tenzij de verbitterde ruzies tussen het Witte Huis en het Congres op het allerlaatste moment worden bijgelegd, gaat vanaf middernacht (Washington tijd) de federale overheid dicht door geldgebrek en dreigt de grootste economie ter wereld in gebreke te blijven bij de aflossingen op haar staatsleningen.

In Washington worden drie gevechten tegelijk geleverd. Het eerste betreft de hoogte van het schuldenplafond. Anders dan in Nederland hanteert het Congres, dat in de Verenigde Staten de macht over de beurs heeft, een limiet aan de toegestane schuldenlast. Dat plafond, 4,9 biljoen dollar (een biljoen is een tien met twaalf nullen), is bereikt. Zonder goedkeuring van het Congres moeten de federale loketten dicht. Die folklore heeft zich in de jaren tachtig al enkele keren eerder voorgedaan. Het politieke gevecht tussen het Witte Huis, waar de Democraat Clinton zich voorbereidt op zijn herverkiezingscampagne, en het Congres, waar de Republikeinen de absolute meerderheid hebben, heeft een fel ideologisch karakter. De inzet is de uitvoering van het Republikeinse 'Contract met Amerika' waarin de betrekkingen tussen de samenleving en de overheid ingrijpend worden herzien.

Het derde element is de strijdlust in Washington om het federale begrotingstekort binnen afzienbare tijd tot nul terug te brengen. De begroting vormt het machtige instrument waarmee Clinton en de Republikeinen elkaar te lijf gaan. Het gaat niet zozeer over het doel - de president en het Congres zijn het eens over een begrotingstekort van nul - maar over de invulling van de ombuigingen (bijna een biljoen dollar) en over het tijdpad. Bij de bezuinigingen op sociale zekerheid en gezondheidszorg gaat het overigens om de afremming van de geprojecteerde uitgaven bij ongewijzigd beleid, dat wil zeggen om 'minder meer', en voor een deel worden de federale uitgaven doorgeschoven naar de deelstaten.

DE CONFRONTATIE in Washington over de begroting is van vérstrekkender politieke en economische betekenis dan de dreigende sluiting van de overheidsloketten. Dat levert tijdelijke opwinding op, terwijl de verschuivingen in de federale uitgaven en inkomsten blijvende gevolgen hebben.