Dweilorkest kan malaise bij basketballers niet verhullen

AMSTERDAM, 13 NOV. Het is een zeldzaamheid, rechtstreekse beelden op televisie van een wedstrijd van het Nederlands basketbalteam. Met behulp van een marketingbureau had de basketbalbond er dan ook alles aan gedaan voor sfeervolle achtergrondbeelden te zorgen van het gisteren gespeelde EK-kwalificatieduel tegen Oekraïne. Het publiek in de Apollohal in Amsterdam kreeg gratis toeters, oranje petjes en vlaggetjes uitgereikt, in spelpauzes maakten dansmariekes en een volgens het programma-boekje 'vermaard dweilorkest' hun opwachting. De beste reclame voor de basketbalsport in eigen land moest uiteraard komen van de nationale ploeg. Maar de formatie van bondscoach Toon van Helfteren verloor kansloos: 88-71, na een ruststand van 48-36.

Door dat resultaat is Nederland na drie gespeelde wedstrijden al zo goed als uitgeschakeld voor kwalificatie voor het Europees kampioenschap, dat over twee jaar in het Spaanse Badalona wordt gehouden. Oranje verloor ook de eerste twee groepswedstrijden, in en tegen Bulgarije en Kroatië. Alleen de nummers één en twee uit de poule van Nederland, waar verder nog Roemenië en Turkije deel van uitmaken, zijn zeker van deelname aan het EK. De nummer drie maakt ook nog een kans, maar zelfs die klassering lijkt na het slechte begin voor het nationale team onhaalbaar.

“Voor dit soort ploegen zijn wij gewoon nog een maatje te klein”, zei Van Helfteren na afloop van het duel tegen Oekraïne. De oud- basketballer, met tweehonderd interlands achter zijn naam nog altijd record-international, werd twee jaar geleden aangesteld als bondscoach. Het Nederlands team, dat begin jaren tachtig nog tot de subtop van Europa werd gerekend, was bij zijn aantreden afgezakt naar het niveau van de C-landen. Daardoor moest Van Helfteren met zijn ploeg dit voorjaar een voorronde-toernooi spelen om aan de eigenlijke kwalificatie-wedstrijden voor het EK deel te mogen nemen.

In Macedonië liet Nederland zien dat het nog altijd te veel kwaliteit heeft om zich te laten verrassen door onbeduidende basketballanden als Ierland, Noorwegen en Albanië, die dan ook ruim werden verslagen. De ploegen die Nederland nu treft, zijn echter van een ander niveau. Hoewel de nederlaag tegen het sterke Kroatië was ingecalculeerd, had Van Helfteren tegen Bulgarije (een onnodige 85-82 nederlaag) en Oekraïne toch op meer gehoopt.

In beide duels gaf Nederland het duel al in de beginfase uit handen. Tegen Oekraïne scoorde Oranje pas de zevende keer dat het balbezit had. “Wanneer je uit de eerste zes keer dat je de bal in de ploeg hebt zes of acht punten haalt, krijg je een heel andere wedstrijd”, meende de bondscoach. Volgens Van Helfteren waren zijn spelers overgeconcentreerd, waardoor in vrijwel de gehele eerste helft onnodig veel balverlies werd geleden. “En tegen een ploeg als Oekraïne is dat dodelijk.”

Vooral als Oekraïne beschikt over een speler als Aleksandr Lokhmanchuk, een razendsnelle en uiterst beweeglijke forward van 2.08 meter waarop Nederland verdedigend pas in het tweede spelgedeelte greep kreeg. Lokhmanchuk speelde liefst 39 van de veertig minuten, was in de eerste helft goed voor 26 punten en voegde daar na de rust nog acht punten aan toe. “Nederlandse spelers zijn niet gewend om zo'n speler te verdedigen”, zei Van Helfteren, die het als een grote handicap beschouwde dat hij geen video-beelden van Oekraïne had kunnen krijgen. “Zoiets helpt in de voorbereiding, dan krijgen de spelers ook een idee van wie ze tegenover zich zullen vinden.”

In het begin van de tweede helft speelde Nederland een stuk agressiever. De achterstand werd teruggebracht tot zeven punten, maar door twee keer knullig balverlies had Oekraïne een halve minuut later het verschil weer op elf gebracht. Bij Oranje, dat in Marcel Huybens van EBBC Den Bosch met 22 punten zijn topscorer had, “knapte er toen iets”, zoals Van Helfteren zei.

Oekraïne kon daarna voor de circa 1.500 toeschouwers in de Apollohal eenvoudig uitlopen naar een ruime overwinning. Daar konden zelfs het vermaarde dweilorkest en de cheerleaders, die ook komende woensdag van de partij zijn als Nederland in Almere tegen Roemenië aantreedt, geen verandering in brengen.