Die Schöpfung

Haydn: Die Schöpfung. Orchestra of the 18th Century Gulbekian Choir en solisten o.l.v. Frans Brüggen (Philips 446 073-2)

Dirigent Frans Brüggen heeft zich de laatste jaren bekeerd tot Joseph Haydn. Niet dat hij alle andere componisten negeert, maar geen krijgt dezelfde aandacht als Haydn. In de uitvoeringen van de symfonieën bewees Brüggen dat hij vooral een bijzondere waardering heeft voor de expressieve, grillige en beeldende kanten van Haydn. Juist die elementen komen optimaal aan bod in Die Schöpfung, een oratorium vol muzikale dramatiek.

Bij Brüggen gaan de stormen en slagregens als de aarde amper een dag oud is inderdaad heftig te keer en komt de donder dreigend aanrollen; een paar dagen later zorgt de zachte bries voor verkoeling en dwarrelt de sneeuw vriendelijk naar beneden. Het Orkest van de Achttiende Eeuw klinkt aangenaam ruw in de laagte (vooral het ongepolijste geluid van de contra-fagot valt op) en heerlijk mild en warm in het midden- en hoge register. Het tempo ligt hoog. Harnoncourt doet over zijn uitvoering met de Wiener Symphoniker (een opname uit 1986, waaraan ik tot nu toe andere uitvoeringen ijkte) 1 uur en 54 minuten. Brüggen is bijna een kwartier eerder klaar.

De snelle tempi leiden bij de solisten wel eens tot gehaastheid, maar nooit zo erg dat het echt gaat storen. Daar staat veel tegenover. Brüggen heeft ervoor gekozen om alle 'rollen' apart te bezetten - wat zelden gebeurt. Gabriël en Eva (sopraanpartijen) worden door verschillende stemmen gezongen, evenals Raphael en Adam (allebei bas). Daardoor krijgt het 'verhaal' meer kleur. De stemmen mengen zich uitstekend met orkest en koor (het Gubelkian Koor, waarmee Brüggen al vaker werkte). Ook de zangers schuwen het drama niet dat Haydn in zijn visie op het scheppingsverhaal muzikaal wilde vormgeven.

De live-opname klinkt, op af en toe wat hinderlijk achtergrond-gestommel na, uitstekend en draagt ongetwijfeld bij aan het dynamische karakter van deze uitvoering, die de nieuwe ijkmaat is voor de komende jaren.