Akkoord over toekomst van Oost-Slavonië

ZAGREB, 13 NOV. De Kroaten en de Kroatische Serviërs hebben gisteren een principe-akkoord ondertekend dat voorziet in een vreedzame regeling van hun conflict. Het laatste stukje Kroatië dat zich nog in handen van de Kroatische Serviërs bevindt, Oost-Slavonië, komt over één, uiterlijk twee jaar weer onder soevereiniteit van Kroatië.

Het conflict tussen Kroaten en Kroatische Serviërs is daarmee het eerste van de grote conflicten in ex-Joegoslavië dat althans in principe met een vredesregeling wordt bijgelegd. De VN-bemiddelaar, Thorvald Stoltenberg, prees het akkoord als “het begin van het eind van de oorlogen in ex-Joegoslavië”.

Het akkoord, uitgewerkt tijdens het Bosnië-overleg in Dayton (Ohio), werd gisteren in Erdut de leiders van de Kroatische Serviërs voorgelegd door de onderhandelaars Peter Galbraith, de Amerikaanse ambassadeur in Zagreb, en Stoltenberg. Het werd ondertekend door de leider van de Kroatische Serviërs in Oost-Slavonië, Milan Milanovic, en, later in Zagreb, door de Kroatische chef-onderhandelaar, Hrvoje Šarinic, die daarvoor uit Dayton naar Kroatië was teruggekeerd.

De overeenkomst moet een eind maken aan de oorlog die in 1991 tussen de Kroaten en hun Servische minderheid begon. Ze bestaat uit veertien punten. Het belangrijkste bepaalt dat Oost-Slavonië gedurende een overgangsperiode van een jaar onder een VN-bestuur komt. Na een jaar kan die periode op verzoek van een van de twee partijen met nog een jaar worden verlengd. Daarna wordt het Kroatische gezag over Oost-Slavonië hersteld. Dit laatste staat niet met zoveel woorden in de overeenkomst, maar de Kroatische Serviërs hebben afgezien van hun eis in een referendum over de toekomst van Oost-Slavonië te laten beslissen, en Šarinic zei gisteren dat de oostgrens van Oost-Slavonië tevens de internationale oostgrens van Kroatië is.

In de interim-periode wordt op grond van een resolutie van de Veiligheidsraad een internationale vredesmacht in het gebied gelegerd om toe te zien op de naleving van het akkoord. Om wat voor vredesmacht het gaat is nog niet duidelijk: dit is het enige geschilpunt dat nog niet is opgelost. Kroatië wil een NAVO-vredesmacht in het gebied gelegerd zien, de Serviërs eisen een VN-vredesmacht.

Oost-Slavonië, zo is verder afgesproken, wordt binnen dertig dagen na de intocht van de vredesmacht gedemilitariseerd. Vluchtelingen mogen naar het gebied terugkeren en krijgen hun bezittingen terug. Het etnische evenwicht van voor 1991 zal worden hersteld. Dertig dagen voor het verstrijken van de interim-periode worden verkiezingen gehouden. De Kroaten verplichten zich in het akkoord de rechten van de minderheden te respecteren. (Reuter, AFP, AP)