VS zoeken compromis over Navo kandidaat

WASHINGTON, 11 NOV. De Amerikanen willen bij een kandidaat voor de functie van secretaris-generaal van de NAVO zoeken naar een “compromis-figuur”, om verdere aanvaringen met de Europese NAVO-landen te voorkomen. Volgens stafleden van het Witte Huis wil de Amerikaanse regering een herhaling van het drama rond oud-premier Lubbers voorkomen.

Washington blokkeerde deze week de benoeming van oud-premier Ruud Lubbers tot secretaris-generaal van de NAVO, terwijl de grote NAVO-lidstaten in Europa de kandidatuur van de Nederlandse oud-premier steunden. De VS lijken een voorkeur te hebben voor de Deen Ellemann-Jensen, maar tegen deze voormalige minister van buitenlandse zaken heeft met name Frankrijk grote bezwaren, omdat Denemarken geen lid is van de Westeuropese Unie en de Deense regering zich openlijk heeft uitgesproken tegen de Franse kernproeven. De Duitse regering heeft aangekondigd de komende dagen NAVO-lidstaten te zullen consulteren over mogelijke kandidaten.

Premier Kok noemde gisteren de intrekking van de kandidatuur van de Nederlandse oud-premier “heel erg spijtig voor zowel Ruud Lubbers als voor het kabinet”. Kok toonde zich geïrriteerd over het feit dat de Amerikanen zijns inziens geen duidelijke argumenten hebben gegeven voor het afwijzen van Lubbers als kandidaat. Toch wilde hij niet de conclusie trekken dat de Nederlands-Amerikaanse betrekkingen schade hebben opgelopen. Hij vond de Amerikaanse afwijzing deel uitmaken van “een ongrijpbaar proces” waarbij wellicht ook binnenlands-politieke overwegingen in de Verenigde Staten een rol hebben gespeeld. Kok wees suggesties van de hand als zou de Nederlandse regering vorige week te optimistisch zijn geweest over de kansen van Lubbers. “Met de gegevens die we toen hadden, konden we toen niet anders concluderen dan dat de heer Lubbers een goede kans maakte.”

Lubbers trok gisterochtend zijn kandidatuur voor de NAVO in “om tweespalt in het Atlantische bondgenootschap te voorkomen”.

Pag.3: Kamer wil over zaak Lubbers spoeddebat

Over de afloop van de kandidatuur van Lubbers zal waarschijnlijk volgende week dinsdag een spoeddebat worden gehouden in de Tweede Kamer. Het debat is aangevraagd door GroenLinks dat het kabinet verwijt niet voldoende oog te hebben gehad voor de Amerikaanse bezwaren tegen Lubbers. Ook VVD-woordvoerder Weisglas concludeert dat het kabinet vorige week een “behoorlijke inschattingsfout” heeft gemaakt door te verwachten dat oud-premier Lubbers een gerede kans maakte. Hij noemde het besluit om Lubbers als kandidaat terug te trekken vrijdag in een eerste reactie “buitengewoon te betreuren”.

PvdA-fractieleider Wallage vindt dat de VS de NAVO een slechte dienst hebben bewezen door Lubbers niet te steunen. “Niet de persoon van Ruud Lubbers is hier in het geding, maar de relatie tussen de Europese landen en de VS binnen het bondgenootschap heeft een belangrijke rol gespeeld”, aldus Wallage.

De CDA'er De Hoop Scheffer kan zich absoluut niet voorstellen dat een vermeend gebrek aan dossier-kennis inzake ex-Joegoslavië Lubbers heeft doen zakken voor zijn 'toelatingsexamen', vorige week in de VS. CDA-fractieleider Heerma, die de gang van zaken ten zeerste betreurt, tekent daarbij aan dat naar zijn overtuiging het kabinet zich wel goed heeft ingespannen om Lubbers op de post van NAVO-chef te krijgen. Volgens D66'er Van den Bos was er vorige week geen enkele reden om de kandidatuur van Lubbers niet formeel te stellen.

De Katholieke Universiteit Brabant (KUB) in Tilburg gaat er van uit dat Lubbers zijn hoogleraarschap aan de KUB voortzet nu hij niet bij de NAVO wordt benoemd.

Minister van Mierlo (buitenlandse zaken) zei gisteren dat Eurocommissaris Van den Broek niet als nieuwe Nederlandse kandidaat naar voren zal worden geschoven. “Nederland heeft het beste wat het in huis had kandidaat gesteld. Als dat niet genoeg is, houdt het op”, aldus Van Mierlo. Volgens VVD-fractieleider Bolkestein zou de regering alsnog Eurocommissaris Van den Broek kandidaat moeten stellen voor de post van secretaris-generaal van de NAVO. Hij zei dat gisteravond in het televisieprogramma NOVA. Bolkestein meent dat de regering dat toch moet overwegen om de banden met de Verenigde Staten te herstellen en om te verzekeren dat de NAVO goed geleid wordt.