Verwarring Nederlanders droeg bij aan val Srebrenica; Onenigheid bij VN-officieren

ROTTERDAM, 11 NOV. Misverstanden en verschillen van mening tussen hoge Nederlandse officieren op sleutelposten in de VN-commandolijn hebben deze zomer mede geleid tot de val van Srebrenica.

Dat concludeert een van de betrokken militairen, zich baserend op de uitkomst van een geheime hoorzitting in de bunker onder het ministerie van defensie in Den Haag. “We zijn ten prooi gevallen aan een spraakverwarring die mede heeft bijgedragen aan de val van de enclave”, zegt hij.

De legerleiding, onder wie de chef van de defensiestaf H. van den Breemen en de bevelhebber der landstrijdkrachten H. Couzy, is direct na de presentatie van het debriefingsrapport over Srebrenica, op 30 oktober, een nieuw onderzoek begonnen naar het debâcle rond Dutchbat.

In het kader daarvan zijn vier officieren die tijdens de crisis op verschillende bevelsniveaus in het VN-leger hebben gediend op 1 november ondervraagd. Het gaat om kolonel De Jonge (Zagreb), generaal Nicolai (Sarajevo), overste De Ruiter (Sarajevo) en kolonel Brantz (Tuzla). Later deze maand moeten zij nog eens aantreden voor een vervolgsessie.

Over zowat elk aspect van de geplande NAVO-luchtaanval op veertig Servische posities rond de enclave verschillen de vier van mening. Zo is er onenigheid over het aantal beloofde vliegtuigen (veertig volgens de een; twaalf volgens de ander) en de te volgen procedure. Terwijl het VN-hoofdkwartier in Sarajevo zat te wachten op een aanvraag tot luchtsteun uit Srebrenica, tuurde Dutchbat de hemel af op zoek naar F 16's - die niet kwamen.

“Ik begrijp nog steeds niet hoe dat misverstand kan zijn ontstaan”, zegt overste De Ruiter, en, doelend op de nieuwe onderzoeksronde: “De Koninklijke Landmacht is momenteel druk bezig antwoorden te bedenken op de openstaande vragen.”

Defensie tast in het duister over de motieven van de Franse bevelhebber van de VN-macht in ex-Joegoslavië, generaal Bernard Janvier, die heeft geweigerd om tijdig de hulp van de NAVO in te roepen. De Ruiter zegt niet te geloven dat Janvier Srebrenica bewust heeft geofferd om de weg vrij te maken voor een vredesregeling in Bosnië, ook al heeft de Franse generaal - volgens een van zijn adviseurs - de luchtactie afgehouden met de woorden: “Heren, ik moet van die enclaves af. Begrijpt u dat?”