Nigeria executeert activist Saro-Wiwa; Gemenebest overweegt royement

LAGOS/AUCKLAND, 11 NOV. De schrijver-activist Ken Saro-Wiwa en acht medestanders van de Beweging voor de Overleving van het Ogoni-Volk (MOSOP) zijn gisteren in Nigeria opgehangen. De landen van het Britse Gemenebest, die hun tweejaarlijkse top in Nieuw Zeeland houden, overwegen Nigeria te royeren.

Het officiële Nigeriaanse persbureau NAN maakte de executies wereldkundig. NAN citeerde gevangenisbeambten in de zuidelijke havenstad Port Harcourt, waar de negen activisten werden opgehangen.

Saro-Wiwa had zich de woede van het Nigeriaanse militaire regime op de hals gehaald met zijn campagne tegen de milieuvervuiling die de olie-exploitatie door Shell in Ogoniland veroorzaakt. Saro-Wiwa en zijn medestanders werden vorige week ter dood veroordeeld wegens moord op vier regeringsgezinde stamhoofden uit Ogoniland. Maar wereldwijd werd gesproken van een showproces. Een groot aantal regeringen verzocht de Nigeriaanse leiders de executies niet te laten doorgaan. De 'Voorlopige Regeringsraad', het hoogste orgaan van Nigeria, bevestigde woensdag niettemin de doodvonnissen en liet vervolgens gisteren de executie uitvoeren.

De Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Zuid-Afrika, Duitsland en Oostenrijk hebben inmiddels besloten hun ambassadeurs uit Nigeria terug te roepen.

De Nederlandse regering heeft met “diepe afschuw” kennisgenomen van de executie van Ken Saro-Wiwa en acht van zijn medestanders. De Nigeriaanse regering heeft met de voltrekking van de doodvonnissen aangetoond zich niets aan te trekken van de internationale opinie, aldus Den Haag.

De executies waren vanmorgen het onderwerp van koortsachtig overleg tussen de lidstaten van het Gemenebest. De Zuidafrikaanse president Mandela, de Britse premier Major en de Zimbabweaanse president Mugabe drongen in Auckland aan op het royement van Nigeria. Mandela noemde de gebeurtenissen in Nigeria “afschuwelijk”, terwijl Mugabe zei “vol walging te zijn over wat er in Nigeria is gebeurd”.

Shell zei in een verklaring “diep geschokt” te zijn door de executies, maar de Nederlands-Britse multinational zal zich niet uit Nigeria terugtrekken.

In Nieuw-Zeeland kwamen de leiders van de landen van de Gemenebest met spoed bijeen om maatregelen tegen Nigeria te bestuderen. Maar vanmorgen was het nog onduidelijk of het ook zover zou komen. De Nieuw-Zeelandse premier Jim Bolger, die de vergadering voorzit, zei dat in de spoedvergadering zowel een royement als een schorsing aan de orde was gekomen.

De zoon van Ken Saro-Wiwa is vanuit Auckland, waar hij de landen van de Gemenebest om steun had gevraagd, vertrokken naar Londen. Een lid van de delegatie waarmee hij naar Nieuw-Zeelabd was gekomen, heeft opgeroepen tot een boycot van produkten van de oliemaatschappij Shell, omdat dit bedrijf de gehate Nigeriaanse mobiele politie zou hebben gevraagd op te treden om olieinstallaties in Ogoniland te beschermen. Volgens het delegatielid, Cath Wallace, is Shell daarom mede verantwoordelijk voor de executies.