'Niemand zal op plek spelen waar hij nooit eerder heeft gestaan'; Bondscoach bespeurt bezetenheid bij selectie

NOORDWIJK, 11 NOV. Bondscoach Guus Hiddink bespeurde gisterochtend bij de samenkomst van het Nederlands elftal al meteen een andere stemming onder de internationals dan hij tot nog toe gewend was. “Meestal worden in de eerste uren ervaringen uitgewisseld over elkaars situatie in binnen- en buitenland. Nu ging het al heel snel over de interland tegen Noorwegen. De groep beseft dat woensdag deelname aan het EK op het spel staat.”

Tegen de avond volgde nog een training waarop de spelers een bezeten indruk maakten. Het is kenmerkend voor het Nederlandse voetbal om pas op het beslissende moment de krachten te mobiliseren. Oranje had zich een hoop stress kunnen besparen als de juiste instelling er eerder was geweest. Bijvoorbeeld in de twee kwalificatieduels tegen Wit-Rusland .

Twee jaar geleden redde Nederland het vege lijf in een cruciaal duel. Engeland werd toen in De Kuip met 2-0 verslagen en daardoor uitgeschakeld voor het wereldkampioenschap in de Verenigde Staten. Het Nederlands team van 13 oktober 1993 bevatte echter een aantal karaktervoetballers zoals Jan Wouters, Ronald en Erwin Koeman, John de Wolf en Frank Rijkaard. Zij waren leiders in het veld, spelers die het huidige Oranje ontbeert. Het verschil is bovendien dat er woensdag gewonnen moet worden en destijds was een gelijkspel nog niet fataal.

Hiddink zal derhalve voor een strategie en een opstelling moeten kiezen waarin de internationals zich op hun gemak water voelen. Dennis Bergkamp vervangt Patrick Kluivert, die door een domme gele kaart op Malta voor het duel tegen de Noren is geschorst. Het is niet aannemelijk Youri Mulder, de diepste spits tegen Malta, dit keer van de partij is. De speler van Schalke '04 mag vandaag bij wijze van hoge uitzondering tegen St. Pauli nog een competitiewedstrijd spelen in de Bundesliga. Dat is al een veeg teken.

Bovendien maakte Hiddink gisteren duidelijk dat hij in Mulder een ideale pinchhitter ziet, een type 'breekijzer' voor de laatste minuten. Als Mulder niet in de basis staat, moet Hiddink of een ander systeem spelen of met een andere spits. Ronald de Boer is de aangewezen persoon om samen met Dennis Bergkamp vanuit de spitspositie het Noorse doel te bestoken. De stijlvolle rechtshalf van Ajax voelde zich op Malta voor de tweede achtereenvolgende keer dermate ongelukkig als rechtsbuiten, dat hij een gesprek verlangde met Hiddink. Dat onderhoud heeft nog niet plaats gehad. En wellicht is het ook niet meer noodzakelijk als De Boer op zijn oude stek komt te staan.

Hiddink brak een lans voor de veelzijdige kwaliteiten van Marc Overmars. In zijn optiek kan de flankspeler, die bij Ajax altijd aan de linkerkant opereert, net zo goed als rechtsbuiten opereren. De mindere voorzet die Overmars van rechts produceert, ziet Hiddink niet als een probleem. “Het is eerder een idee fixe geworden, dat Marc aan de rechterkant niet zou kunnen functioneren.” Waarmee hij impliciet aangaf dat Glenn Helder woensdag in de basis zou kunnen staan als linksbuiten.

Ondanks deze logische opties kan Hiddink te veel aanvallers op een verkeerde plek zetten. Overmars speelt niet graag op rechts, Bergkamp wil liever niet als diepste spits aan de slag. En dat zou toch het beste zijn, omdat Ronald de Boer optimaal rendeert als rommelaar achter de frontlinie. “Ik kan het niet iedereen naar de zin maken”, meende Hiddink. “Er zullen spelers in het belang van het resultaat op een iets andere positie moeten spelen dan ze bij hun club gewend zijn. Maar niemand zal op een plek worden gezet waar hij nog nooit heeft gestaan.”

Hiddink verdedigde een concept met vleugelaanvallers. Ondanks de dubbele bezetting op de flanken bij de noren, waardoor de buitenspelers van de tegenpartij weinig ruimte krijgen. “Van die situatie moeten de spelers in het centrum zien te profiteren. Ik vind dat we de Noren met onze eigen spel moeten bestrijden. Zij zullen de fysieke duels niet schuwen. Ik ben ervan overtuigd dat wij in dit opzicht ook uit de voeten kunnen. De individuele kwaliteiten zullen de doorslag moeten geven.”

Wat dat laatste betreft is zijn vertrouwen in een speler als Dennis Bergkamp gestegen. “Ik heb hem nog eens goed bekeken in het duel Arsenal - Manchester United. Hij moest na het Italiaanse avontuur even wennen aan een andere voetbalcultuur. Hij heeft in Engeland geleerd om flink te 'poetsen'. Dennis zal nooit een kopper worden à la Dick Nanninga. Maar ik heb afgelopen weekeinde momenten gezien waarbij hij normaal zijn hoofd zou hebben ingetrokken.”

Hiddink haalde Aron Winter weer bij de selectie. De speler van Lazio Roma was slechts één duel geschorst (Malta) naar aanleiding van zijn rode kaart tegen Wit-Rusland. Daarmee heeft hij nu voor de rechtshalfpositie op z'n minst twee alternatieven, Ronald de Boer gemakshalve niet meegerekend. Tegen Malta opereerde Clarence Seedorf niet opvallend, maar hij scoorde wel. Seedorf heeft al laten doorschemeren dat hij een plek op de bank niet zal accepteren.

Voor de plek van rechtshalf heeft Hiddink dus een (luxe-)probleem, dat hij in feite zelf creëerde door zoveel middenvelders te selecteren. “Seedorf, Winter en ook Ronald de Boer zijn spelers die op meerdere plekken kunnen functioneren”, verdedigde hij zijn handelwijze. De veelvoud aan halfspelers blokkeerde de terugkeer van Wim Jonk. “Hij moet gewoon doorgaan richting Engeland”, aldus Hiddink. “Jonk vertoonde de afgelopen weken een vormverbetering. Hij blijft bij ons in beeld.”

Hiddink beseft dat ook zonder Jonk het Nederlands elftal zijn oude vertrouwde gezicht kan terugkrijgen. Ondanks de magere resultaten van dit jaar heeft de positie van Hiddink nog niet onder druk gestaan. Gezagsondermijnende kritiek is er nauwelijks geweest en dat heeft hij eerder aan zijn minzame karakter dan aan zijn prestaties als bondscoach te danken. Als er ergens een verzetshaard had kunnen ontstaan, was dat in De Meer geweest. Maar daar heeft Louis van Gaal de touwtjes stevig in handen en zo lang de technisch-directeur van Ajax zich niet met Oranje bemoeit, zullen zijn spelers zich gedeisd houden.

Over aanvallen van buitenaf hoeft Hiddink zich dus (nog) geen zorgen te maken. Wel probeert Hiddink een gevaarlijke stemming die hij heeft bespeurd, de kop in te drukken. “Er zijn mediavertegenwoordigers die beweren dat een eventuele uitschakeling niet rampzalig is. Want we hebben in Engeland toch niets te zoeken, menen zei. Als ik dat hoor zit ik als een bok op de haverkist. Ik gruw van zo'n gedachte. Als wij Noorwegen verslaan verdienen we aan het EK deel te nemen. Deze groep kan nog aan drie grote toernooien deelnemen. Bovendien, als voetballiefhebber vind ik dat Nederland met zijn voetbalkwaliteiten in Engeland aanwezig moet zijn.” Met deze woorden onderstreepte Hiddink zijn verantwoordelijkheidsgevoel.