Kamerfracties: persoon Lubbers was niet in geding

DEN HAAG, 11 NOV. De Tweede Kamerfracties geloven niet dat een gebrek aan persoonlijke kwaliteiten de doorslag heeft gegeven bij de weerstand van de Verenigde Staten tegen de kandidatuur van oud-premier Lubbers voor de hoogste post binnen de NAVO. “Niet de persoon Lubbers is in het geding, maar de relatie tussen de Europese landen en de VS”, verwoordt PvdA-fractievoorzitter Wallage het algemene gevoelen.

“Ongelooflijk jammer dat een Nederlander deze buitengewone belangrijke functie niet krijgt”, zegt VVD-woordvoerder Weisglas in een reactie op het besluit van het kabinet om Lubbers terug te trekken in de race voor de functie van secretaris-generaal van de NAVO.

“Terugblikkend is de campagne niet goed geweest”, vindt Weisglas. “De campagne is niet voorzichtig genoeg geweest. Lubbers is te vroeg naar voren geschoven.” Het kabinet heeft volgens de VVD'er vorige week een “behoorlijk inschattingsfout” gemaakt, premier Kok en minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) waren te optimistisch. De uiteindelijke kandidaat moet wat de VVD-woordvoerder betreft nu “werkelijk in stilte worden gezocht”.

PvdA-fractievoorzitter Wallage vindt dat de Verenigde Staten de NAVO een slechte dienst hebben bewezen. Het kabinet heeft wat de fractievoozitter betreft behoedzaam gehandeld in de kandidaatstelling. Wallage: “Het doet me pijn dat de creativiteit en de energie van Ruud Lubbers nu niet voor het bondgenootschap kunnen worden ingezet.” Buitenland-woordvoerder voor de PvdA, G. Valk, noemt het terugtrekken van Lubbers “triest”.

CDA-woordvoerder De Hoop Scheffer noemt het terugtrekken van Lubbers “dramatisch, op de eerste plaats voor hemzelf”. Dat Lubbers door de Verenigde Staten ongeschikt zou zijn bevonden wegens zijn gebrekkige dossierkennis verwijst De Hoop Scheffer “naar het rijk der onzinnigheden”. Deze bewering van The Herald Tribune wordt momenteel door bronnen in Washington bevestigd. Dat premier Kok er vorige week nog van uitging dat Lubbers voldoende steun genoot en dat enige dagen later het tegendeel blijkt, vindt De Hoop Scheffer “zeer teleurstellend”.

De CDA'er meent dat niet alleen Lubbers en Nederland het slachtoffer van de gang van zaken zijn. Ook het NAVO-bondgenootschap heeft “scherven” opgelopen omdat de Amerikanen de keuze van Kohl, Major en Chirac hebben geboycot. “Zo'n duidelijk meningsverschil tussen de Europeanen en Amerikanen is ongebruikelijk en niet goed.” De CDA'er is het met Van Mierlo eens dat Nederland nu niet een andere kandidaat moet gaan stellen, dus ook EU-commissaris Van den Broek niet.

De fractie van D66 is “zeer teleurgesteld, maar we moeten ons geen Calimero-complex aanpraten”, zegt woordvoerder Van den Bos. Hij verwijst naar de woorden die Lubbers sprak toen hij zich terugtrok in de race voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. “Ik ben er altijd voor geweest om problemen op te lossen en ik heb geen zin om mijzelf tot een probleem te maken”, zei Lubbers op 25 juni 1994 op Korfoe. “In die lijn handelt hij nu weer”, aldus Van den Bos. Hij vindt dat de VS “niet chic” heeft gehandeld en dat de Nederlandse regering zich nu terughoudend moet opstellen.

GroenLinks meent dat “de paarse diplomatie een blauwtje heeft gelopen.” Fractievoorzitter Rosenmöller vraagt zich af of Lubbers het wrijfhoutje is geworden in de snel oplopende spanning tussen de Europese NAVO-landen en de VS. “Kennelijk wil Washington er geen misverstand over laten bestaan wie in het bondgenootschap de dienst uitmaakt.” Rosenmöller dringt aan op een spoeddebat aanstaande dinsdag over de gang van zaken bij de afgeketste benoeming van Lubbers. Hij denkt dat andere Kamerfracties hem in dat voornemen zullen steunen.

Volgens SP-fractievoorzitter Marijnissen zijn de verhoudingen binnen de Navo nu wel heel duidelijk geworden. Hij zei de euforie van Van Mierlo niet te begrijpen toen deze Lubbers officieel kandidaat stelde. Marijnissen gelooft dat de VS orde op zaken heeft willen stellen en dat de kwaliteiten van Lubbers daarbij op de tweede plaats zijn gekomen.