Hollands Dagboek: Ella van Leeuwen en Det Regts

Ella van Leeuwen en Det Regts, twee vriendinnen uit Den Haag, zamelden geld en goederen in voor een kindertehuis voor zwakbegaafde kinderen in een Estlands dorpje. Afgelopen week leverden zij met een geleende vrachtwagen, bestuurd door rallyrijder Jan de Rooij, de goederen in het tehuis af.

Woensdag 1 november

In kil weer, maar onder uiterst warme omstandigheden en na een voortreffelijk ontbijt in het Promenade Hotel zijn we vertrokken van Den Haag naar Estland. De enorme DAF-truck (100 m3) die we van Cor Baan, lid van ons Comité van Aanbeveling te leen hebben gekegen, zit stampvol met spullen voor het kindertehuis in Vaeküla, waar 120 zwakbegaafde kinderen onder uiterst slechte omstandigheden wonen. Velen van hen zijn wees, anderen zien hun ouders nooit meer. Ze zijn in het tehuis gestopt omdat ze thuis te veel waren. We worden uitgezwaaid door 30 joelende kinderen van de Oranje-Nassauschool en vele lieve en sponsorende vrienden. De kinderen hebben ten minste 300 knuffeldieren verzameld voor het tehuis in Estland. Met veel enthousiasme kruipen ze door de cabine van de truck. Vertel je ook dat ik er een heb gegeven? Wanneer zijn jullie er? Zaterdag pas? Is het dan zo ver? Miep Diekmann is speciaal gekomen om ze allemaal te bedanken. De zoontjes van Ella, Roderick en Philip, zijn al helemaal niet meer uit de truck te krijgen. Zelf krijgen we het er op het moment van vertrek ook een beetje te kwaad mee. Ook al omdat Charles en Theo, onze echtgenoten ons met enige zorg zien vertrekken. Het is toch een hele tocht met zo'n vrachtwagen. Ze hoeven echter niet bang te zijn, want achter het stuur zit de bekendste vrachtwagenchauffeur van Nederland, Jan de Rooij. Ook in de cabine zit Françoise Schuit, de voorzitter van de voor deze gelegenheid in het leven geroepen Stichting Kindertehuis Estland. Een vrouw met een grotere werkkracht en doorzettingsvermogen als Françoise heb ik nog zelden ontmoet. Het was een goed idee van Ella om haar voorzitter te maken. Achter de truck rijden Josje en George Aten met hun camper, die is ingericht als 'schaftkeet'. Suze en Henk Momber rijden achteraan als communicatie- en bezemwagen.

Donderdag

Vanuit Schleswig rijden we door Denemarken noordwaarts naar Frederikshaven, waar we de pont nemen naar Götenborg. Het is een prachtige tocht met schitterende herfstkleuren, die we hoog boven de weg, vanuit de cabine met de uiterst comfortabele inrichting bekijken. Een soort room with a view. Jan de Rooij zit als de rust zelve achter het stuur. We hebben onderweg veel bekijks met de gele en geweldig gedecoreerde truck. Op een parkeerplaats, waar we van de tachograaf moeten pauzeren wordt door onze medetruckers met stomme verbazing gekeken naar de drie vrouwen die uit de cabine rollen. Dit kan geen serieus transport zijn, zie je ze denken. Via Götenborg rijden we naar Jönköping, waar we om 22.30 uur tot onze grote vreugde nog een uitstekende maaltijd voorgeschoteld krijgen in een restaurant dat Henk en Suze, die vooruit gereden waren, hadden gevonden. Aan tafel wordt stevig gediscussieerd over de zin van dit soort projecten. Doen we het wel goed? We weten dat het een druppel is op een gloeiende plaat, want er zijn zo veel van dit soort kindertehuizen. Wat gaat er uiteindelijk met al die spullen gebeuren? Komt het wel in goede handen, en blijft het daar ook? Allemaal zijn we het er over eens dat we nu 120 kinderen blij maken met nieuwe laarzen, speelgoed, een knuffeldier, een nieuw bed en warme dekens. Zij zullen in ieder geval in hun kindertijd eenmaal worden verwend met iets extra's dat voor de meeste kinderen bij ons zo normaal is.

Vrijdag

Bij vertrek om 10.00 uur een vliegende sneeuwstorm. Onze plannen om Stockholm nog even te bezoeken moeten we laten varen. We kruipen met een gang van 40 à 50 kilometer per uur maar weinig vooruit. De boot vertrekt om 17.30 uur uit de haven van Stockholm, maar met zo'n vrachtwagen moet je er twee uur van tevoren zijn. De sneeuwval is zo hevig, dat we onderweg moeten stoppen om de sneeuw van de voorruit af te halen die erop bevriest. Bij een stop heeft Jan nog even een as opgetrokken om wat meer contact met de gladde weg te hebben. Wanneer je in zo'n cabine zit realiseer je je pas hoe kolossaal een vrachtwagen is, en dat de chauffeurs van personenauto's daar soms totaal geen rekening mee houden. Gelukkig wordt het weer richting Stockholm wat beter, zodat Jan het gaspedaal wat verder kan indrukken. We arriveren juist op tijd bij de haven, waar Henk en Suze de havenpapieren al in orde hebben gemaakt, die bij alle havens verschillend blijken te zijn. We komen tot de conclusie dat hier nog een mooie taak ligt voor unificatie in het kader van de Europese Unie. Op de boot tijdens het eten weer een discussie. Plezierig, indringend en overtuigend. Goed geslapen ondanks de vreselijke sneeuwstorm. Ella is nog steeds niet van haar griep af.

Zaterdag

Om 09.00 uur, met de fantastische medewerking van Cor Schouten van de ambassade in Helsinki in minder dan een half uur het douaneterrein verlaten. Cor is speciaal naar Tallinn gekomen om ons te helpen. Het sneeuwt nog steeds hard en een ijzige wind waait ons om de oren. We beginnen aan de laatste 100 kilometer van onze tocht van in totaal zo'n 1700 km naar Vaeküla. Een eindeloze rechte weg door de sneeuw. We worden allengs stiller. Wat staat ons daar te wachten. Zonder veel problemen vinden we de burgemeester van het dorp. We zijn het met Françoise eens, het is een ontroerende ontvangst. Kleine broodjes en zelfgebakken koekjes sieren de eenvoudige tafel, waarop twee vlaggen: die van Nederland en die van Estland, Aino Friesen, de Estische vrouw die al sedert de oorlog in Nederland woont, is ook aanwezig en is een geweldige tolk. Burgemeester Vejo Kallip heet ons welkom, en is zichtbaar geroerd. Samen spreken we af hoe het verder moet gaan. Er wordt ons meegedeeld dat er een tweede ontvangst plaats vindt bij de directeur van het kindertehuis. De school, twee slaapgebouwen en nog een paar andere gebouwen in de winterse omgeving laten ons schrikken. Imposant staan ze daar armoedig te zijn. Dokter Zhivago in alle opzichten. We worden geconfronteerd met allerlei tegenstrijdige gedachten, die nog eens versterkt worden door de fantastische inrichting van de kamer van de directeur. Aanwezig is ook de commissaris voor onderwijszaken van de provincie Lääne-Viruma, die uiteraard ook zijn verhaal vertelt. Op het puntje van onze stoel wachten we tot we uiteindelijk kunnen zien waarom het gaat. Maar toch, eerst wordt ons nog een eenvoudige maar heerlijke lunch aangeboden. Heel plezierig, maar eindelijk konden we kennis maken met de kinderen.

Eerst werden we meegenomen naar de gerenoveerde eetzaal en keuken. Het zag er al veel vrolijker uit dan op de foto's die we eerder hadden gezien. Met het geld dat we bijeen gebracht hebben tijdens de door ons georganiseerde Culturele Matinee in de Koninklijke Schouwburg te Den Haag hebben ze al heel wat kunnen doen. Toen we tenslotte de kamers van de kinderen, de bedden en de kinderen zelf zagen, schoten ons woorden tekort. Emoties overmannen ons een beetje. Dit kan echt niet. Bedden, meestal nauwelijks een matras, een dun dekentje, geen lakens of slopen, maar toch allemaal kleine koninkrijkjes. We moeten bijna alle kamers in om ze een kans te geven ons hun schamele spulletjes te laten zien. Vreselijk aandoenlijk, al die kleine bescheiden gezichtjes met grote verwachtingsvolle ogen. Ze lopen allemaal in armoedige en veel te dunne kleren. Sommigen door de sneeuw met dunne katoenen gympen aan. Wat zijn we blij dat we die laarzen en die enorme hoeveelheid kleren bij ons hebben.

De directeur laat ons vervolgens het tweede slaapgebouw zien dat inmiddels ook is opgeknapt. De wanden zijn geschilderd in pastelkleuren en er zijn douches gemaakt. Er is nu - soms - ook warm water. Daar kunnen we nu alle bedden neerzetten die we bij ons hebben en opmaken met twee warme dekens en lakens. We worden er warm van als we daar aan denken. Binnen de kortste keren kreeg Jan van een van de kinderen een prachtige tekening van de truck, staande voor het schoolgebouw. Om 18.00 uur naar de eetzaal van de kinderen. Voor ons ruikt het niet plezierig, verwend als we zijn door ons eigen luxe leven. De lucht van lang gekookte kool. Zes tot acht kinderen krap aan een tafel. Vier met een schortje voor: die hebben corvee. We moeten oppassen onze eigen normen niet te vertalen naar de omstandigheden hier. De kinderen lijken niet ongelukkig, maar hebben allemaal een houding van stille berusting. Ze zijn nooit echt uitbundig, ook niet wanneer we hen iets lekkers geven. Het verdwijnt stilletjes in hun zak.

Zondag

Hoewel we het liefst vandaag onmiddellijk de truck hadden uitgepakt, ook al omdat de jongetjes van het internaat er voortdurend om heen circuleren, wordt ons door onze gastvrije gastheren en -vrouwen een tochtje per bus aangeboden naar enkele prachtige landhuizen in de omgeving. De lucht is vandaag strak blauw. Het is ijskoud. De landhuizen, die vroeger van de Duitse adel waren, zijn schitterend gerenoveerd. In de witte omgeving is het een sprookje. George kijkt zorgelijk naar de toestand van de bomen, waarvan de meeste volledig begroeid zijn met korstmossen. Natuurlijk neemt hij een stukje van de schors mee. George is als expert op het gebied van land- en tuinbouw met ons meegegaan om te inventariseren hoe er een tuinbouwproject opgezet kan worden voor en met de kinderen.

We ervaren de excursie allemaal op onze eigen wijze, maar een ding is duidelijk: er is een enorme discrepantie tussen het cultuurbehoud en de sociale realiteit waartussen de mensen hier voortdurend keuzes moeten maken. Na terugkomst slagen we er uiteindelijk in om wat te mogen doen. Samen met een horde zwijgende en hard werkende kinderen wordt een derde gedeelte van de truck uitgeladen.

Maandag

Allemaal hard aan het werk. De hele truck uitgeladen. Kleine jongetjes van 8 à 9 jaar sjouwen alleen een bedspiraal naar boven. Je ziet ze blijer worden. Het gezicht van kindersnuitjes die hun wang tegen kussens vlijen, maakt ons opnieuw breekbaar. Ze voelen om beurten de dikte van de dekens, en sommigen steken blij hun duim omhoog. Ze proberen allemaal het matras zodra het op het bed ligt. Ze vliegen heen en weer om vervolgens de dozen uit te laden. Je proeft hun nieuwsgierigheid, maar ze vragen niet wat er in de dozen zit.

Françoise, vakvrouw in alle opzichten komende uit de hotelwereld, regisseert de inrichting van de relatief kleine kamers die elk voorzien moeten worden van vier tot vijf bedden. Het gaat gesmeerd. 's-Middags zijn we zo ver dat we aan alle kinderen een paar prachtige laarzen kunnen geven. Dat is vandaag ook wel nodig, want het is gaan dooien en daardoor is het een enorme blubberboel op het terrein. Veel te weinig kleine maten, maar daar doen we nog wat aan. IJskoude en natte voetjes. Een beetje groezelig. Het geeft ons weer het gevoel op de juiste plaats te zijn. Ook krijgen ze alle 120 een schoenendoos met kleine cadeautjes en twee paar nieuwe sokken. Daar gaan ze. Allemaal met een paar laarzen aan de droge en warme voetjes. Gele, witte, blauwe en groene laarzen. Wat zijn ze blij en trots. Die avond wederom een gastvrij onthaal. Det probeert op haar eigen wijze duidelijk te maken dat we zelf al iets hebben geregeld. We worden verlegen van al die aandacht, temeer omdat we weten dat ze nauwelijks geld hebben. De directeur van de school verbleekt zichtbaar. Later blijkt waarom. De gouverneur van de provincie, de burgemeester, de gemeenteraad, ze zijn er allemaal. Het wordt een gezellige avond met muziek en dans.

Dinsdag

Vroeg aan de slag, er moet nog veel worden gedaan. Alle bedden worden opgemaakt met frisse nieuwe lakens en slopen en de dekens van de Nederlandse landmacht. Twee kamers worden ingericht als gezellige huiskamers met banken, stoelen, tafels en veel speelgoed. George hangt schilderijtjes op en Suze legt op alle bedden en in de vensterbanken knuffels. Het ziet er in één klap gezellig uit. Om 12.00 is alles gereed, want er moet - niet van ons - een 'officiële' opening zijn. Gouverneur, burgemeester en alle officials van het dorp zijn aanwezig. Door onze actie is duidelijk ook de aandacht opgewekt van de regionale en nationale overheid. We zien dat dit nu al resultaten oplevert. Onze angst over wat er met de spullen zou kunnen gebeuren is totaal verdwenen door de zorgvuldigheid en dankbare aandacht waarmee alles wordt omgeven. Verwachtingsvol en met nieuwsgierige snuitjes komen de kinderen allemaal naar binnen. Josje deelt snoep en koek uit. Het is een feestdag. Vanavond zullen ze in hun nieuwe warme bedden in een gerenoveerd gebouw gaan slapen, net voordat de koude winter begint. Dit is het moment voor ons om te vertrekken. Uitbundig uitgezwaaid onder luid getoeter van de truck. Het laatste wat we zien zijn de kinderen met hun nieuwe laarzen die terug lopen naar de school. In de cabine is het daarna opvallend stil.

Na drie dagen op onze zelf meegebracht matrassen in slaapzakken te hebben gekampeerd in de gerenoveerde vleugel van het kindertehuis is het een weldaad onder de warme douche te kunnen staan in ons hotel in Tallinn.

Woensdag 8 november

Vanochtend nog een bespreking met de marketing director van de vestiging van AKZO Nobel in Tallinn over hulp in de vorm van levering van verf voor het tehuis. Vandaag blijven we in Tallinn, een prachtige stad. We vertrekken in de loop van de middag met de boot naar Stockholm. Het zit er op. We verlangen naar onze mannen. Ik kan niet wachten mijn eigen jongens te kunnen knuffelen. En het wordt tijd dat Det naar haar eigen advocatenpraktijk teruggaat om daar weer orde op zaken te stellen.

Allen in Nederland die het mogelijk hebben gemaakt deze kinderen een beetje meer geluk te geven willen wij namens hen heel hartelijk bedanken.