Effectenbeurs in greep van onzekerheid

AMSTERDAM, 11 NOV. Als de economische groei afzwakt, krijgen beleggers klamme handen. Wat betekent zo'n teruggang voor bedrijfswinsten en aandelenkoersen, vragen ze zich af. Op de optiebeurs was die onzekerheid deze week goed merkbaar: beleggers kochten vooral put-opties. Die geven het recht aandelen te verkopen op een vastgestelde prijs en tijdstip. Daarmee dekken beleggers zich in tegen dalende aandelenkoersen.

Analisten van ING geven in hun maandelijkse Investment strategy een verklaring voor de onzekerheid van beleggers. De industriële activiteit in Nederland zal de komende maanden afnemen. De belangrijkste reden daarvoor is de kwakkelende Duitse economie, gecombineerd met een aanhoudend zwakke dollar en onrust omtrent Europese valuta (onder andere franc, lire, pond). Deze factoren remmen de groei van het exportvolume. Bovendien zullen de investeringen afzwakken.

Opmerkelijk is volgens de analisten dat in deze fase van de conjunctuurcyclus de consumentenbestedingen niet aantrekken. De oorzaak daarvan is een stagnerend besteedbaar inkomen. De vakbonden geven de voorkeur aan het verkorten van de werkweek boven het stellen van hogere looneisen. Het stelsel van sociale zekerheid houdt de koopkracht van niet-werkenden op peil en voorkomt dat de consumentenbestedingen afnemen.

Keerzijde van de gematigde loonontwikkeling en bestedingen is dat het inflatierisico gering is. Uit gisteren gepresenteerde CBS-cijfers blijkt dat de inflatie in Nederland inmiddels is gedaald tot ruim onder de 1,5 procent. In oktober waren de prijzen gemiddeld 1,3 procent hoger dan een jaar geleden. Een jaar eerder bedroeg de inflatie nog 2,8 procent.

De geringe kans op recessie en een gematigde maar constante economische groei (in 1996 naar verwachting van ING 2,5 procent) met weinig inflatiedruk scheppen volgens de analisten de komende tijd een gunstig economisch klimaat.

Dat geldt niet voor alle sectoren. Zo krijgen de producenten van basismaterialen als staal en aluminium (Hoogovens), chemie (DSM) en papier (KNP BT) te maken met een terugvallende vraag, scherpere concurrentie en krappere marges.

“Beleggers raken nu teleurgesteld in de cyclische waarden”, constateert analist A. Moons van ING. “Ze herijken daarom hun portefeuilles”. Fondsen die daarvan profiteren behoren bijvoorbeeld tot de voedingssector en de uitgeverijen.

In deze laatste categorie valt vooral VNU op. Nadat het bedrijf vorige week bekendmaakte dat het zijn aandelen in het voorjaar wil splitsen in de verhouding 10 op 1 is het fonds aan een snelle opmars bezig. Gistermiddag sloot VNU op 234,50 gulden, de hoogste koers ooit.

Dat de splitsing van aandelen een stimulans is voor de koers is eigenlijk een raar fenomeen. Niets anders gebeurt immers dan dat één aandeel in een aantal kleinere stukjes wordt geknipt. “De enige logische verklaring”, licht Moons toe, “is dat bedrijven met een splitsing aangeven dat ze erop vertrouwen dat de koers zal stijgen. Want als je denkt dat die daalt, splits je niet.” Diverse grote steekproeven tonen aan dat fondsen die een splitsing aankondigen direct daarna op de beurs beter presteren dan de markt. “Dat wordt dus een self fulfilling prophecy”, vindt de analist, die ook nog het argument van de betere verhandelbaarheid van kleinere coupures aanvoert.

Volgens hem is er nog een andere reden voor de hoge koers van VNU. Naar zijn menig verbetert bij beleggers de perceptie van het bedrijf. De acquisities van VNU in de VS (informatie voor de professionele markt) blijken succesvol. De winst per aandeel van VNU stijgt naar berekeningen van ING dit jaar met maar liefst 18 procent tot 14,30 gulden. Daarbij hoort wel de kanttekening dat in 1994 een grote extra afschrijving ten laste van het resultaat werd gebracht zodat deze stijging enigszins is vertekend. Voor komend jaar rekent ING voor VNU op een winst per aandeel van 15,70 gulden, ofwel een groei met 10 procent.

De Amsterdamse aandelenmarkt kwam, afgelezen aan de AEX-index, deze week nauwelijks in beweging. De onzekerheid over de ontwikkeling van de Nederlandse bedrijfswinsten weerhield de beurs ervan het pad van Wall Street te volgen, dat deze week record na record brak. De index noteerde gistermiddag bij het slot van de handel 454,75 punten. Ten opzichte van afgelopen week was dat een verlies van 0,9 punt.