'Afrikanen zijn vol walging'; Oproep Nigeria uit te sluiten van Gemenebest

AUCKLAND, 11 NOV. De Zuidafrikaanse president, Nelson Mandela en de Britse premier, John Major, hebben vandaag op de top van het Gemenebest in Nieuw Zeeland aangedrongen op het royement van Nigeria na de executies van de schrijver Ken Saro-Wiwa en acht anderen.

Ook de Zimbabweaanse president Robert Mugabe is van mening dat Nigeria moet worden uitgesloten van het Gemenebest.

De regeringsleiders van de 52 leden van het Gemenebest - waarin Groot-Brittannië en zijn voormalige gebiedsdelen zijn verenigd - zijn sinds gisteren bijeen in Auckland voor hun tweejaarlijkse topconferentie.

Mandela had tot nu toe aangedrongen op een dialoog met de Nigeriaanse militaire leiders, maar na de executies van gisteren sprak de Zuidafrikaanse leider van een “afschuwelijke daad” en “een slag in het gezicht van de internationale gemeenschap”. Mandela voegde er aan toe: “Gezien deze jongste ontwikkelingen zal de delegatie van Zuid-Afrika voorstellen Nigeria uit het Gemenebest te verwijderen totdat daar een democratisch bewind is geïnstalleerd.”

John Major noemde de executies in Nigeria “een onacceptabele daad voor een regering die lid is van het Gemenebest”. Ook de Britse premier bepleitte de verwijdering van Nigeria uit het Gemenebest. “Dit wordt een lakmoesproef voor het Gemenebest waarin we zullen zien of onze (democratische) principes overeind kunnen blijven. Ik geloof van wel”, aldus Major.

Robert Mugabe was het felst in zijn reactie. “Ieder van ons in Afrika is, denk ik, vol walging over wat in Nigeria is gebeurd... het is een daad van minachting voor ons allen... we hebben geprobeerd Nigeria te helpen om uit de moeilijke situatie te komen waarin het zich bevindt, maar kennelijk zijn ze (de Nigeriaanse leiders) van het onverbiddelijke soort, dat op weg is naar zelfvernietiging.”

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Boutros Boutros-Ghali, zei in een reactie vanuit New York: “Ik betreur deze daad (de executies), die regelrecht ingaat tegen de talrijke oproepen van de internationale gemeenschap en alle vrienden van Nigeria.”

De secretaris-generaal van het Gemenebest, Emeka Anyaoku, zei dat de organisatie nu met een concreet actieplan voor Nigeria moet komen en niet moet blijven steken in retoriek. Anyaoku is zelf Nigeriaan en was in de jaren tachtig korte tijd minister van buitenlandse zaken in een Nigeriaanse burgerregering.

De Nigeriaanse delegatieleider in Auckland, minister van buitenlandse zaken Tom Ikimi, weigerde vanmorgen de pers te woord te staan. Gisteren verdedigde hij de positie van zijn land. Hij zei dat de negen ter dood veroordeelden “een eerlijk proces” achter de rug hadden en schuldig waren aan de “gruwelijke moord” op vier mensen. Ikimi verzette zich ook tegen een 'inquisitierol' van het Gemenebest tegen Nigeria. Hij zei dat alle Gemenebest-landen wel problemen hebben.

De zoon van Ken Saro-Wiwa, Ken Wiwa, reisde met andere activisten voor de rechten van de mens uit Nigeria deze week naar Auckland om de zaak van zijn vader bij Gemenebestconferentie te bepleiten. Na de uitvoering van de doodvonnissen stortte hij in.

Als Nigeria wordt geroyeerd zou dat een unicum zijn, het Gemenebest kent zelfs geen royementsprocedure. In het verleden stapte Zuid-Afrika zelf uit de organisatie, toen het land de Gemenebest-kritiek op het apartheidsbewind te veel werd. Na de staatsgreep in 1987 in Fiji, waarbij binnen het Gemenebest kritiek werd geuit op de discriminatie van de Indiase bevolkingsgroep in dat land, besloot Fiji zelf het lidmaatschap van de club van de voormalige Britse gebiedsdelen niet meer te verlengen.