KEN SARO-WIWA; Strijder voor Ogoni's

LAGOS, 10 NOV. De Nigeriaanse schrijver en dichter Ken Saro-Wiwa (54), die vorige week door een militaire rechtbank werd veroordeeld tot de doodstraf wegens vermeende betrokkenheid bij de moord op vier traditionele leiders van Ogoni-land, staat bekend als de belangrijkste strijder voor de rechten van het Ogoni-volk.

Saro-Wiwa vervulde van 1970 tot 1973 verscheidene functies in het bestuur van de Nigeriaanse deelstaat Rivers, met name op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid en transport. Gedurende de jaren tachtig zat hij in het bestuur van een staatsonderneming die krantenpapier fabriceerde. Daarnaast leidde hij een eigen uitgeverij, Saros.

Vanaf 1989 wijdde hij zich geheel aan de strijd voor de rechten van het Ogoni-volk. Hij was de inspirator en de idioloog achter de Beweging voor de Overleving van het Ogoni-volk (MOSOP). Deze beweging, die in 1990 werd opgericht, wil zelfbeschikking voor de 500.000 Ogoni's in het door militairen geregeerde Nigeria en maatregelen om het milieu in het olierijke Ogoni-land, dat ligt in de delta van de Niger in het zuidoosten van Nigeria, te beschermen. De beweging eist van Shell, die olie wint in het gebied, schadevergoeding voor de inheemse bevolking.

Saro-Wiwa was in 1993-1994 vice-voorzitter van de Organisatie van Niet-vertegenwoordigde Volkeren en Naties (UNPO) in Den Haag. Onder meer via deze organisatie heeft hij de zaak van het Ogoni-volk voor het voetlicht gebracht. Saro-Wiwa en milieu-organisaties beschuldigen de Nigeriaanse staat en de oliemaatschappij Shell ervan met grootschalige en vervuilende oliewinning in het woongebied van de Ogoni's de ondergang van deze inheemse bevolkingsgroep te hebben bewerkstelligd. Door de oliewinning zou de visstand zijn verminderd en schade toegebracht aan landerijen en gewassen.

Saro-Wiwa verwierf internationale bekendheid als schrijver van wetenschappelijke werken over onder meer de Nigeriaanse pers en als auteur van literair proza en poëzie. Zijn belangrijkste werken zijn Tambari (1973), Tambari in Dukana (1973), Sozaboy (1985), Songs in a time of war (1985), Forest of flowers (1986), Basi and Company (1987), A modern African folktale (1987) en Prisoner of Jebs (1988). In Nigeria verwierf hij grote populariteit door de televisieserie Basi and Company, die drie jaar lang op de Nigeriaanse televisie werd vertoond.

De Pan-Afrikaanse Schrijversbeweging en de internationale schrijversorganisatie PEN hebben de Nigeriaanse regering gisteren opgeroepen Saro-Wiwa en zijn acht medeveroordeelden gratie te verlenen. De secretaris-generaal van de Pan-Afrikaanse Schrijversbeweging, Atukwei Okai, noemde Saro-Wiwa een van de meest getalenteerde schrijvers van Afrika en een moedig strijder voor de mensenrechten. (AFP, Reuter)