Joodse gemeenschap gedenkt Rabin

AMSTERDAM, 10 NOV. Troostend legt een moeder haar hand in de nek van haar zoon. Die geeft op zijn beurt een stevige knipoog aan zijn vader. Dan richt zijn blik zich op het podium van het Amsterdamse Concertgebouw waar dr. E.M. Wikler namens de joodse gemeenschap het woord voert ter nagedachtenis van de vermoorde Israelische premier Yitzhak Rabin. De herdenkingsbijeenkomst werd gisteravond bijgewoond door ruim tweeduizend mensen, onder wie prins Willem-Alexander, minister-president Kok en de Israelische ambassadeur Y. Gal.

“Wij hebben een kroon verloren, op de 12de van de maand die wij afgekort noemen Chesjwan, maar waarvan nu de volledige benaming beter van toepassing is: Marchesjwan, want het voorvoegsel 'mar' betekent bitter”, zegt Wikler, oud-voorzitter van het Nederlands-Israelitisch Kerkgenootschap. Bitter is het dat een jood een jood heeft vermoord: “Een moordenaar die nota bene beweert een religieuze jood te zijn die zegt op bevel van God te hebben gehandeld. Nee, een dergelijke opdracht komt niet van God, maar van de satan.”

De moord op Rabin heeft duidelijk gemaakt dat extremisme niet iets exclusief Palestijns is, zegt hij. “Mentaal gestoord zijn wordt niet etnisch bepaald. Wat wij, joden, nu door veel schade en schande moeten leren en erkennen is de werkelijkheid. Wij zijn wakker geschud uit die mooie droom dat wij zoiets niet doen.”

Als hij is uitgesproken staat het Amsterdams Synogaal Koor op. “Uit de diepte roep ik tot U, o Here. Here, hoor naar mijn stem”, klinkt het in het Hebreeuws door de grote zaal van het Concertgebouw.

Zes weken geleden zag de Israelische ambassadeur Y. Gal zijn premier voor het laatst, op Schiphol waar Rabin en Shimon Peres een tussenstop maakten. Rabin maakte toen een optimistische indruk, met de economie van zijn land ging het bergopwaarts, de integratie van Russische joden verliep goed: de toekomst zag er zonnig uit. Gal: “Als vader wist ik dat de toekomst van mijn kinderen in goede handen was.” Zes weken later voelt hij zich als de kleindochter van Rabin, een wees. “Maar uit haar en in de miljoenen Israelische jongeren putten wij inspiratie.” Inspiratie om door te gaan met het vredesproces “en de dag waarop de werkelijke vrede wordt bereikt zal jouw naam dragen.”

Premier Kok verzekert in zijn toespraak dat Nederland het vredesproces zal blijven ondersteunen. Volgens Kamervoorzitter Deetman lijkt het misschien wel vanzelfsprekend dat veiligheid en vrede hand in hand gaan, maar de geschiedenis van het joodse volk weerspreekt dat. Zeker voor Israel geldt dat beide wel hand in hand moeten gaan, zegt hij.