Eerste tastbare resultaten op Bosnië-overleg

DAYTON, 10 NOV. Het Bosnië-overleg in Dayton (Ohio) heeft gisteren twee doorbraken opgeleverd.

Bosnië en Kroatië spraken af de Bosnische federatie te versterken en Servië krijgt extra Russisch gas na een gezamenlijke oproep van de presidenten van Servië en Bosnië. Daarvoor worden de internationale sancties tegen Joegoslavië (Servië en Montenegro) gedeeltelijk opgeheven.

Het akkoord tussen de regeringen van Bosnië en Kroatië voorziet in de beëindiging van de verdeling van de stad Mostar in het zuidwesten van Bosnië en de terugkeer van vluchtelingen naar hun woningen in plaatsen als Jajce, Travnik, Bugojno en Stolac. Het is de bedoeling dat het akkoord vandaag in aanwezigheid van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, in Dayton wordt ondertekend door de presidenten Izetbegovic en Tudjman.

De federatie van Bosnische moslims en Bosnische Kroaten werd in februari vorig jaar onder zware Amerikaanse druk gevormd; die vorming maakte een eind aan een oorlog tussen de moslims en Kroaten die een jaar had geduurd. De federatie werkt in de praktijk echter nauwelijks wegens het grote wederzijdse wantrouwen en een grote mate van onwil, vooral aan de kant van de Bosnische Kroaten.

Het akkoord over de verbetering van de samenwerking tussen moslims en Kroaten in Bosnië was gisteren het eerste tastbare resultaat van het vredesoverleg in Dayton, dat tien dagen geleden begon. Een tweede akkoord volgde later gisteren, toen werd gemeld dat de internationale sancties tegen Joegoslavië gedeeltelijk en tijdelijk worden opgeheven om de leveranties van Russisch gas aan Servië - en via Servië ook aan Bosnië - te kunnen uitbreiden. Die maatregel volgde op een gezamenlijke oproep van de presidenten Izetbegovic van Bosnië en Miloševic van Servië om “een humanitaire uitzondering” op het internationale embargo te maken. De oproep was het eerste gezamenlijke initiatief van de leiders van beide landen sinds het begin van de oorlog.

De internationale sancties tegen Joegoslavië werden in mei 1992 ingesteld. Vorig jaar werden sommige sanctiemaatregelen al opgeheven wegens de rol die president Miloševic was gaan spelen in het vredesproces. Nu de winter voor de deur staat is de energievoorziening een van de belangrijkste problemen van Joegoslavië. Volgens een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken, Nicholas Burns, wordt het embargo op de gasleveranties voorlopig voor de duur van twee maanden opgeheven. Er zal op worden toegezien dat Servië het Russische gas niet voor industriële doeleinden gebruikt. Burns sprak van “een humanitair gebaar voor de mensen, Serviërs zowel als Bosniërs” en voegde daaraan toe dat de gasleveranties aan Servië “meer stabiliteit brengen” in de gasleveranties aan Bosnië.

In september werd de levering van Russisch gas aan Bosnië hervat, nadat een geschil over de betaling was opgelost. Maar Sarajevo heeft de afgelopen weken maar één op elke twee dagen gas ontvangen, onder andere omdat in Servië gas wordt afgetapt.

De Russische president, Jeltsin, heeft gisteren zijn veto uitgesproken over een wetstekst van het parlement, de Doema, die voorziet in een eenzijdige opheffing, door Rusland, van de internationale sancties tegen Joegoslavië. Het Russische parlement nam de wet in september aan als reactie op de NAVO-luchtaanvallen op doelen van de Bosnische Serviërs. (Reuter, AP)