Diplomatie verhult falen V-raad

De Tweede Kamer heeft vorige week overleg gevoerd over het opnieuw uitzenden van militairen naar Bosnië, dit keer als onderdeel van de zogenoemde 'Implementation Force' (IFOR). De VVD liet, bij monde van de heer Blaauw, weten dat voor uitzending aan een aantal “keiharde voorwaarden” moet worden voldaan. In dit verband wees hij onder andere op de kwestie van de bevelsstructuur. “De VN moeten met hun poten van de NAVO-besluiten afblijven, zodat we niet weer in zo'n rotsituatie terechtkomen”, aldus, blijkens persberichten, het VVD-Kamerlid.

Blaauw zou wat minder hoog van de toren moeten blazen. Het is onzin het te doen voorkomen als zouden 'de VN' met 'hun poten' aan 'NAVO-besluiten' komen. Het zou hem sieren indien hij er blijk van zou geven iets meer inzicht te hebben in de merites van het VN-beleid in voormalig Joegoslavië, samengevat in peace-keeping, peace-inforcement, safe areas en double key.

Als geen ander heeft secretaris-generaal Boutros-Ghali van de VN de Veiligheidsraad gewaarschuwd voor de gevolgen van het door de raad voorgestane beleid. De kritiek spitste zich toe op de kwetsbare positie van de VN-militairen, zowel in hun traditionele peace-keeping-rol als bij de toepassing van geweld (NAVO-luchtaanvallen). Juist van de kant van de VN-functionarissen is de primaire zorg de veiligheid van de blauwhelmen geweest. Die overweging verklaart voor een belangrijk deel de opstelling van Boutros-Ghali's speciale vertegenwoordiger Akashi bij het inroepen van luchtsteun voor de NAVO.

Wat zou Blaauw hebben gezegd indien, als gevolg van NAVO-luchtaanvallen, de vijftig gegijzelde Nederlanders bij de Bosnisch-Servische aanval op Srebrenica om het leven waren gebracht? Dit is in de kern het dilemma geweest van de VN-ambtenaren die geacht werden het door de Veiligheidsraad uitgestippelde beleid uit te voeren. De VN-militairen hebben aan den lijve ondervonden wat die kwetsbaarheid inhield.

Zowel de VN-militairen als de inwoners van de gevallen safe areas hebben recht op opheldering over het verhullende karakter van de internationale diplomatieke kunsten die zijn uitgehaald. Niet de militairen hebben gefaald. De politieke verantwoordelijkheid voor het falen ligt in de eerste plaats bij de Veiligheidsraad.

Een ideetje: als er toch nog een hoorzitting zou gehouden worden, zou Blaauw kunnen voorstellen de Veiligheidsraad en de NAVO eens uit te nodigen om verantwoording af te leggen tegenover de Kamer.

Overigens kan Blaauw gerust zijn. De 'Implementation Force' zal pas worden uitgestuurd nadat is voldaan aan twee eisen: er moet een vredesregeling ondertekend zijn door de partijen en UNPROFOR moet het gebied hebben verlaten. Maar die voorwaarden golden ook al toen in het kader van het plan-Vance/Owen en Owen/Stoltenberg werd nagedacht over de opzet van een soortgelijke 'implementatiemacht' - al werd die naam destijds niet gebruikt.

Het is dus niet de verdienste van Blaauw als de VN straks, na het ingaan van het vredesakkoord, “eruit gedonderd” wordt. Boutros-Ghali heeft dat allang bepleit.