Verrassende najaarsveilingen; Een Tadema, Oude Meesters en juwelen

Venduehuis der Notarissen, Nobelstraat 5, Den Haag, kijkdagen 11 en 12 november 10-16 uur, 13 nov 10-14u. Veiling 14-16 nov. De volgende algemene kunst- en antiekveiling is 13, 14 en 15 dec. Inl 070-3658857.

Christie's, Corn. Schuytstraat 57, Amsterdam, kijkdagen 9, 10 en 12 nov 10-16u, veiling 13 nov 14u. Op 13 nov om 19u worden 47 onlangs opgedoken etsplaten van A. van Ostade geveild, gevolgd door tekeningen van Oude Meesters. Inl 020-5755255.

Sotheby's, Rokin 102, Amsterdam, kijkdagen 10 t/m 13 nov. 10-16u, tekeningen ook 14 nov 10-16u. Veiling 14 nov 10u30 (schilderijen) en 15 nov 14u (tekeningen). Inl 020-5502200.

De grote veilinghuizen tonen het komende weekeinde indrukwekkende collecties Oude Meesters, maar ook op een iets minder illuster niveau is voor kunstliefhebbers van alles te koop - doorgaans voor lagere prijzen dan bij de antiquair of kunsthandel. En de juwelencollectie van prinses Salimah Aga Khan, de vrouw van Karim Aga Khan, komt onder de hamer. Eerste aflevering van een rubriek over veilingen. Het Haagse Venduehuis der Notarissen houdt volgende week zijn najaarsveiling, de halfjaarlijkse veiling waar de mooiste stukken die zijn ingebracht onder de hamer gaan.

Het bijzonderste werk dat er te koop is, is een prachtige kleine aquarel van Sir Lawrence Alma Tadema (1836-1912), de naar Londen geëmigreerde Fries die zo veel klassieke oudheid in zijn schilderijen deed. Het onderwerp is een priesteres, die in bevallige houding twee toortsen omhoog houdt. De aquarel is verrassend fijn getekend en moet in zijn vergulde lijst vijftien- tot twintigduizend gulden opbrengen. Wie haar koopt kan haar misschien uitlenen aan het Van Gogh-museum, waar volgend jaar een Alma Tadema-expositie wordt gehouden; het museum zelf zal volgens een woordvoerder niet meebieden.

Voor een fractie van de prijs van een kleine Tadema zijn bij het Venduehuis etsen van Marius Bauer te vinden, 130 in totaal. Bauer kon ook prachtig schilderen en aquarelleren, maar vooral zijn etsen werden aan het begin van deze eeuw verzameld door kenners en bewonderaars. Hij reisde veel in het nabije en verre Oosten - tempels, bazars, slangenbezweerders en de trappen bij de Ganges vormen zijn thema's. Soms zijn de etsen groot, met theatrale lichteffecten, maar Bauer maakte ze ook van luttele centimeters in het vierkant, betoverende prentjes vol minieme details. Een dergelijk mini-etsje hoeft soms maar vijftig tot tachtig gulden op te brengen, en dat is geen geld voor zoiets moois.

De najaarsveiling van het Haagse Venduehuis is, anders dan die van de internationale veilinghuizen, niet gespecialiseerd. Beeldhouwkunst, kunstnijverheid en meubels zijn er dus ook te vinden. Een aandoenlijke witmarmeren putto bijvoorbeeld (oftewel een blote peuter die op een versierd zuiltje zit), en een bronzen man, wiens vertwijfelde houding verraadt dat zijn maker een leerling van Rodin was. Hun geschatte opbrengsten liggen tussen de 1500 en drieduizend gulden. In dezelfde prijsklasse is er ook een elegante Weense Biedermeier-pendule met vier zwarte zuiltjes, wit albast en verguld brons. Of een vaas van Chris Lanooy uit 1906, beschilderd met een grote krab.

Nog excentrieker is een bronzen klokkestel van de Amsterdamse-School-beeldhouwer Hildo Krop, waarvan de organische vormen vooruit lijken te lopen op het werk van Anton Pieck en de Efteling (ƒ 8.000 - 12.000).

Sinds de renovatie van het statige Haagse pand van het Venduehuis der Notarissen in 1993 worden de halfjaarlijkse veilingen hier gehouden (en niet meer in sociëteit Pulchri). Daarnaast zijn er de boedelveilingen, waar ook ijskasten en bankstellen worden verkocht, en de 'algemene kunst- en antiekveilingen'. De laatste zijn er circa zes keer per jaar en hebben niet het niveau van de voor- en najaarsveilingen - maar wel het voordeel dat er nog meer betaalbare dingen bij zijn.

Van een heel andere orde zijn de 'Oude Meesters'-veilingen (schilderijen en tekeningen), volgende week bij Sotheby's en Christie's. Het eerstgenoemde huis opent zijn schilderijencatalogus met een lief poezenportretje van de zeventiende-eeuwse schilder Cornelis Saftleven; de richtprijs is minstens ƒ 10.000. Curieus genoeg wordt bij elk van de veilinghuizen een werk van Pieter Lastman, Rembrandts leermeester, aangeboden dat tot voor kort als bruikleen in het Rembrandthuis hing. Vooral het verlies van 'Tobias en de vis' (Christie's, ƒ 200.000-300.00) doet het museum, zoals eerder in deze krant gemeld, pijn.

Maar lang niet alles is zo duur bij de twee grote veilinghuizen. De richtprijzen beginnen voor tekeningen bij minder dan duizend, en bij schilderijen circa 4000 gulden. Voor vier of vijf keer dat bedrag - heel wat minder dan een auto kost! - maakt een bieder bij Christie's kans op een 500 jaar oud olieverfpaneel van een anonieme meester uit Brugge, waarop een ernstige, in wit en zwart geklede dame haar bijbeltje net even heeft dichtgeslagen.

Voor het eerst worden op de Oude-Meesters-veiling bij Christie's, die overigens opvallend rijk is, ook achttien losse schilderijlijsten aangeboden. De helft is van echt of nagebootst zwart ebbehout en is van Nederlandse, zeventiende eeuwse makelij. De andere helft zijn vergulde lijsten. De mooiste staat achterop de catalogus afgebeeld, een rijke, Florentijnse lijst met krullen, putti en duivelskoppen. De richtprijzen van de lijsten variëren van ƒ 400,- tot ƒ 16.000,- per stuk.

De spectaculairste veiling van de komende week (misschien van het hele najaar) vindt in Genève plaats. Daar veilt Christie's maandagmiddag de juwelencollectie van prinses Salimah Aga Khan, de vrouw van Karim Aga Khan, die in 1993 miljoenen verloor aan een vastgoed-avontuur met Fiat-topman Agnelli. De prinses heet van huis uit Sally Poole en was in de jaren zestig een gevierd Brits fotomodel. Een poging van Karim Aga Khan om met juridische stappen de veiling van zijn ex-vrouw te voorkomen mislukte.

Haar juwelencollectie wordt op oogverblindende wijze getoond in een catalogus van meer dan 200 pagina's waarin alle stukken in kleur en op ware grootte staan afgebeeld. Zij zijn goeddeels op bestelling vervaardigd door de beroemdste juweliers ter wereld. Enkele hebben een oosterse inslag, of bevatten oude Indiase stenen. De grootste schat die wordt aangeboden is de hartvormige, blauwe diamant van bijna 14 karaat die de Begum Blue wordt genoemd. Verwacht wordt dat hij niet minder dan zeven miljoen dollar zal opbrengen.

Deze feërieke verzameling goud en edelstenen is van morgen tot en met maandag te bezichtigen in Hôtel Richemont te Genève. Wie opziet tegen de prijs van een vliegretourtje daarheen behoort vermoedelijk niet tot de beoogde kring van kopers. Hoewel: voor een bedrag van 800 à 1200 dollar is toch al een aardig paar oorknopjes van Bulgari te vinden. Een rood robijntje voor bakboord, een groen smaragdje voor stuurboord. De catalogus is bij Christie's in Amsterdam in te zien en te koop (prijs: ƒ 106,-).