Veilig naar school

Elk jaar komen er ongeveer drie schoolklassen met kinderen om in het verkeer. In 1994 betrof het 93 kinderen, de eerste zes maanden van dit jaar hebben al 51 scholieren jonger dan veertien de dood in het verkeer gevonden. Reden voor Veilig Verkeer Nederland om samen met vier landelijke organisaties voor ouders in het onderwijs een nieuw project op te zetten waarbij in de toekomst elke basisschool een 'verkeersouder' moet krijgen. Een verkeersouder is een vader of moeder die speciaal belast is met de verkeersveiligheid van de kinderen tussen huis en school en rondom de school. Zij moeten er zorg voor dragen dat dit punt voldoende aandacht krijgt van het schoolteam en de ouders.

Vandaag wordt het convenant tussen de vier ouderorganisaties en Veilig Verkeer getekend en aan Tineke Netelenbos, staatssecretaris van onderwijs, wordt de eerste koffer voor de verkeersouder uitgereikt. In deze koffer vindt deze informatie over lastige en gevaarlijke situaties in de school-thuisroutes van de kinderen en suggesties hoe je deze kunt verbeteren. Behalve de koffer ontvangen verkeersouders ook nog een korte opleiding van Veilig Verkeer. Daarnaast kunnen zij terugvallen op een Landelijk Steunpunt waar men telefonisch terecht kan voor informatie en advies.

Vroeger gingen kinderen lopend met broertjes en zusjes naar de school om de hoek. Nu ouders bewust op zoek gaan naar het beste onderwijs voor hun kind, ligt de school vaak in een andere buurt of zelfs aan de andere kant van de stad. Ook de vele fusies tussen basisscholen hebben langere afstanden tussen thuis en school tot gevolg. Halen en brengen gebeurt steeds vaker met de auto, zodat ouders in veel gevallen zelf de veroorzakers zijn van de drukte op de weg en de verkeerschaos bij de school. Omdat er 's morgens en 's middags zulke gevaarlijke en onoverzichtelijke situaties ontstaan bij de school, gaan steeds meer ouders hun kind met de auto brengen en halen.

Bovendien zijn veel ouders bang voor ongelukken met de fiets. En dat is niet ten onrechte, zo bleek onlangs uit de cijfers van de Stichting Consument en Veiligheid bij de start van een proef met fietshelmen in Noordwijkerhout. In de leeftijd tot dertien jaar overlijden jaarlijks 35 kinderen door een fietsongeluk. Ruim duizend kinderen in deze leeftijdscategorie moeten na een fietsongeluk in het ziekenhuis worden opgenomen en negentienduizend kinderen worden poliklinisch behandeld. Vaak is er sprake van hoofdletsel, met geheugenstoornissen, leerproblemen of chronische hoofdpijn tot gevolg.

Uit Amerikaans onderzoek is gebleken, aldus de Stichting Consument en Veiligheid, dat het dragen van een fietshelm kan bijdragen tot een scherpe daling - tot tachtig procent - van het hoofdletsel. Resultsaat van de toenemende gevaren in het verkeer is dat kinderen op steeds latere leeftijd zelfstandig tussen huis en school gaan pendelen.

Ook voor het hek van de Julianaschool in Bilthoven zorgen de auto's van de ouders regelmatig voor chaotische situaties. Peter Venema, de zojuist aangestelde verkeersouder, wil daar graag iets aan gaan doen. Ouders kunnen ook aan de achterkant kant van de school parkeren vindt hij. 'Dan lopen ze maar iets verder.' Venema staat hierin niet alleen, zo blijkt uit de stukjes die de leerlingen uit de bovenbouwgroepen hebben geschreven over het verkeer. Mark uit groep acht schrijft: 'De auto's rond de school zijn erg vervelend als je er wilt oversteken. Ze kunnen beter op de parkeerplaats bij de flatten staan.' Ter ondersteuning van zijn klacht heeft hij er een plattegrond bij getekend.

Bilthoven kent een aantal gevaarlijke verkeersaders waar erg hard wordt gereden, weet Venema die bij de politie werkt en zelf regelmatig zijn twee jonge kinderen naar de Julianaschool brengt. Op een van die drukke wegen wordt er zelfs zo frequent door rood licht gereden, dat bij deze verkeerslichten klaarovers ingezet moeten worden om de scholieren veilig aan de andere kant van de weg te krijgen.

'Kinderen vinden auto's erg bedreigend', zegt Ella Prins, directeur van de Julianaschool, 'ze weten dat je het er tegen aflegt.' Haar mening wordt bevestigd door de stukjes die de bovenbouwers hebben geschreven over hun ervaringen met het verkeer. 'Hier', zegt Prins als ze de stapel doorloopt, 'een stukje van Margriet die schrijft dat auto's door rood rijden en Sylvanne die erover klaagt dat ze niet gewoon het zebrapad kan oversteken.'

Directeur Prins is erg blij dat ze nu een verkeersouder binnen haar school heeft. 'Hij moet alert zijn, ideeën aandragen, aanspreekpunt zijn voor team en ouders en als er wat moet gebeuren kan hij het organiseren.' Ze geeft het voorbeeld van de struiken voor de school. Een tijdje geleden klaagden ouders erover dat deze het zicht ontnamen voor de overstekende kinderen. Prins: 'Dat bellen met de gemeente en er achter aan zitten dat die struiken ook echt gesnoeid worden kan nu door de verkeersouder worden gedaan. Dat neemt ons werk uit handen, want je bent er gauw een paar uur zoet mee.'

Peter Venema vindt dat zowel de school als de ouders een opvoedende taak hebben als het om het verkeer gaat. 'Veel kinderen houden zich niet aan de verkeersregels', zo valt hem steeds vaker op. 'Maar wat wil je als hun eigen ouders door rood rijden of op het fietspad parkeren? Sommige volwassenen hebben werkelijk aan alles lak, ze rijden zo de vouw uit je broek.'

Venema vindt het een voordeel dat hij bij de politie werkt. Als er iets op het gebied van verkeer gebeuren moet weet hij de weg. Maar hij heeft zich ook voorgenomen om ouders via de schoolkrant attent te maken op hun eigen verkeersgedrag bij het halen en brengen. En als lid van de ouderraad zal hij ervoor zorgen dat het punt verkeer regelmatig op de agenda staat. Verkeersles geven behoort uitdrukkelijk niet tot de taken van de verkeersouder, dat doen de leerkrachten zelf.

'Maar', voegt Venema er aan toe, 'ik kan wel uitzoeken waar goed lesmateriaal te krijgen is.' En hij zou graag eens een ouderavond over het verkeer organiseren waar een verkeersadviseer met een diashow komt laten zien hoe het verkeer er uitziet door de ogen van een kind. In de toekomst wil hij samen met andere ouders gevaarlijke punten op de routes tussen huis en school gaan inventariseren en op dia vastleggen. 'Het is nodig dat daar de aandacht op gevestigd wordt want te veel verkeersplannen worden nog vanachter de tekentafel ontworpen.'