Opnieuw melding van planeet bij andere ster

Twee astronomen van de sterrenwacht van Genève denken een planeet bij een andere ster te hebben ontdekt. De planeet zou rond 51 Pegasi draaien, een zon-achtige ster op een afstand van 40 lichtjaar in het sterrenbeeld Pegasus. De mogelijke ontdekking werd bekend gemaakt tijdens astronomische bijeenkomsten die in oktober werden gehouden in Florence en Maryland (VS). Hij veroorzaakte enthousiasme, maar ook skepsis, want al vele keren moesten astronomen de vermeende ontdekking van een planeet bij een andere ster later intrekken.

De twee Zwitserse astronomen hebben de aanwezigheid van de planeet afgeleid uit een relatieve variatie in de snelheid van de ster ten opzichte van de aarde. Die variatie lijkt te volgen uit een periodieke dopplerverschuiving van de golflengte van de lijnen in het spectrum van de ster: in de loop van ongeveer 4,2 dagen lijkt de ster een beetje heen en weer te wiebelen. Hieruit hebben de onderzoekers geconcludeerd dat er een planeet met een massa van minstens de helft van die van Jupiter om de ster heen draait (Science 270, p. 375).

De twee astronomen hebben een artikel over hun onderzoek aangeboden aan Nature en willen nu geen verdere details over hun ontdekking geven: dit vakblad zou anders kunnen besluiten het artikel niet te plaatsen. Dit is een situatie die wel vaker in Nature-verband voorkomt en die - ook al lijkt hij vervelend - voor beide partijen in het voordeel werkt. Zowel Nature als de onderzoekers krijgen door de geruchten en speculaties gratis publiciteit en die vergroot weer de kans dat het artikel wordt geplaatst: wat weer goed is voor de onderzoekers. Een enigszins vergelijkbare situatie in de politiek noemt men wel het 'opzettelijk lekken'.

De hypothetische planeet zou op een afstand van nog geen tien miljoen km om de ster moeten draaien. En vooral dáár wringt de schoen, want volgens de huidige inzichten ontstaan zware planeten op veel grotere afstand van hun moederster. Jupiter, de grootste planeet van ons zonnestelsel, staat op 700 miljoen km van de zon. Amerikaanse astronomen hebben de periodieke verschuiving van de spectraallijnen inmiddels bevestigd, maar daarmee is nog niet bewezen dat er een planeet in het spel is. Het effect zou bijvoorbeeld ook kunnen worden veroorzaakt door een pulsatie van de ster, door een grote donkere vlek op het (roterende) oppervlak, of door een onzichtbare ster-achtige begeleider.