Melkert heeft het moeilijk met minima

“Onzin”, zo kwalificeert minister Melkert (sociale zaken) berekeningen van het SCP waaruit blijkt dat door het kabinetsbeleid de rijken steeds rijker worden en de armen steeds armer. Sociale minima hekelden die reactie gisteren. “Gegoochel met cijfers lost onze armoede niet op.”

DEN HAAG, 9 NOV. Het debat over de minima is afgerond en minister Ad Melkert baant zich een weg naar de uitgang. De stapel papier onder zijn arm groeit. Van links en rechts krijgt hij van mensen met een minimum-uitkering brieven, rapporten en video's. Ze grijpen de ontmoeting met de minister aan om hun klachten kenbaar te maken.

De vakcentrale FNV had de PvdA-minister uitgenodigd om met FNV-bestuurder Henk Muller te debateren over armoedebestrijding in Nederland. Op dit moment legt Melkert de laatste hand aan een nota over armoedebestrijding, daartoe uitgedaagd door de Troonrede. “De regering doet een beroep op burgers, bedrijven, andere overheden en maatschappelijke organisaties om gezamenlijk de sociale uitsluiting en stille armoede in onze samenleving eensgezind aan te pakken”, zei de koningin Beatrix op Prinsjesdag. “Van woorden kun je niet leven”, zei een bezoeker van het debat (1.200 gulden netto per maand) “maar dat de Koningin de armoede in Nederland erkent, is een stap in de goede richting.”

Morgen staat de nota Armoedebestrijding op de agenda van de ministerraad en de FNV deed een allerlaatste inspanning om de inhoud te beïnvloeden. De pogingen van Muller om de minister voor het gehoor van mensen met een minimum-uitkering “nu alvast een tipje van de sluier op te laten lichten” liepen spaak. Melkert wilde niet gedetailleerd ingaan op de nota, maar maakte wel duidelijk dat de gemeenten meer vrijheid zullen krijgen. “We moeten erkennen dat je bij de bijzondere bijstand niet alles kunt voorschrijven. Maar ook in het minima-beleid dat gemeenten met eigen middelen voeren, zijn ze met handen en voeten gebonden aan Den Haag.” Meer gemeentelijke vrijheid kan wel tot lokale ongelijkheid leiden, maar volgens de minister zijn de kosten van levensonderhoud ook niet overal gelijk. Het kabinet overweegt verder de minima te hulp te schieten door de jaarlijkse huurstijgingen te beperken. Dat kan volgens Melkert nu de inflatie onder het eerder geraamde niveau blijft.

Melkert wekte niet de indruk dat het kabinet extra geld op tafel zal leggen om de armoede te bestrijden. Ook over koppeling van de uitkeringen aan de lonen deed hij geen harde toezeggingen. Voor volgend jaar heeft het kabinet besloten de koppeling toe te passen, maar in 1997 en 1998 zal bekeken worden of dat sociaal-economisch verantwoord is, aldus Melkert.

Wanneer de koppeling ook in de laatste twee jaren van deze kabinetsperiode wordt toegepast, zullen de inkomensverschillen tussen inkomensgroepen minder groot zijn dan het Sociaal Cultureel Planbureau eeder deze week constateerde. In een rapport concludeerde het SCP dat het kabinetsbeleid tot vergroting van de inkomensverschillen tussen bevolkingsgroepen leidt van maximaal vijf procent. Terwijl de hoogste inkomensgroepen er een half procent op vooruitgaan, gaan de laagste inkomensgroepen er gemiddeld 3,5 procent op achteruit. “De SCP-berekeningen gaan voorbij aan de randvoorwaarden van het regeerakkoord dat eventueel koopkrachtverlies in deze kabinetsperiode beperkt blijft en evenwichtig over de verschillende inkomensgroepen wordt gespreid”, verklaarde Melkert.

De PvdA-bewindsman vertelde dat het “in Den Haag veel tijd kost om de neuzen dezelfde richting op te krijgen. Er staan al veel neuzen de goeie kant op, maar een paar moeten er nog wel om.” Melkert wilde wel kwijt dat de tegenstanders “niet in mijn partij zitten”. Hans Hermans (50 jaar en sinds 1988 zonder werk) is niet onder de indruk van het feit dat het kabinet morgen praat over de nota Armoedebestrijding. “Ik voel mij niet vertegenwoordigd door de politici in Den Haag.” En Melkert erkende dat het “collectief besef van politici over armoede” te wensen overlaat. Specifieke problemen pareerde de minister met het verzoek om de klacht schriftelijk na afloop bij hem in te leveren. “Ad, is onze nieuwe consumentenman”, schertste een toehoorder.

Melkert probeerde de discussie steeds om te buigen naar 'werk, werk, werk'. Want een hoge arbeidsparticipatie is de beste garantie voor een goed sociaal stelsel. Niet alle aanwezigen waren onder indruk. “Meneer Melkert, u komt van een andere planeet.”