Leiding mist vermogen conflicten soepel op te lossen

ROTTERDAM, 9 NOV. De KLM beleeft blijkbaar 'goede tijden, slechte tijden' en dat in een wat bizar aandoend tempo. Aan de ene kant is er financieel krachtvertoon en verzekert het zelfbewuste bedrijf dat het tot alles en nog wat in staat is. Tegelijk rolt de Nederlandse luchtvaartmaatschappij met tal van partners en relaties vechtend over de vloer en wekt zij de indruk met de rug tegen de muur te staan. Een bondige chronologische opsomming spreekt voor zichzelf:

26 okt. “Gaat u er maar van uit dat er heel wat staat te gebeuren in deze industrie en dat de KLM bij de groten zal behoren die straks overblijven”, sprak financieel KLM-directeur R. Abrahamsen tot de verzamelde pers. Aanleiding: de ondertekening van een nieuwe kredietfaciliteit van 700 miljoen gulden. Abrahamsen: “Met nu vijf miljard dollar in kas hebben wij de flexibiliteit die nodig is opdat KLM een voorname rol kan blijven spelen in de wereldluchtvaart.”

27 okt. De Rijksluchtvaartdienst (RLD) laat weten dat de KLM onvoldoende intern toezicht houdt op het onderhoud van haar vliegtuigen en dat er onder druk van bezuiniging en gebrek aan mecaniciens veel te lang wordt doorgevlogen met technische mankementen. De RLD geeft daarom de internationale erkenning 'JAR 145' maar voor één jaar af aan de KLM in plaats van de gebruikelijke twee jaar.

30 okt. De afgelopen juni eendrachtig door KLM-directie en KLM-vliegers aan het werk gezette bemiddelaars/deskundigen Rutten en Langman presenteren de resultaten van hun bemiddeling, die zowel door directie als vliegers mede isondertekend. Maar al tijdens de presentatie in een Amsterdams hotel laat vice-president C. den Hartog van de KLM keihard weten niet geïnteresseerd te zijn in de vergelijkende studie van de vliegerkosten met tien andere grote maatschappijen in de wereld. Alleen de vergelijking tussen KLM en de voornaamste concurrenten British Airways en Lufthansa is van belang. De blik die de wat rood aanlopende bemiddelaar Rutten naar de zaal werpt spreekt boekdelen. De vliegers zijn uiteraard furieus.

31 oktober: De KLM presenteert excellente cijfers: de halfjaarwinst voor belastingen blijkt met 16 procent gestegen tot 567 miljoen gulden.

31 oktober: De KLM laat uitlekken dat zij het voorzittersduo Wilson/Checchi van de doorgaans zo bejubelde partner Northwest Airlines voor het gerecht zal dagen als zij bij hun voornemen blijven om de macht van alle aandeelhouders, dus ook van de KLM, aan bepaalde maxima te binden.

1 november: De KLM legt het personeel en de bonden uit dat zij haar Europese activiteiten zodanig wil reorganiseren dat het marktaandeel kan worden opgekrikt van de huidige 6 procent naar 10 à 15 procent. In hoeverre deze expansie zal verlopen via dochters (waar piloten minder verdienen) en partners (die eigen vliegers hebben), of via de KLM en de KLM-vliegers, hangt onder meer af van het overleg over de loonkosten van de KLM-vliegers.

7 november: De vliegers zeggen het vertrouwen in de KLM 'definitief' op, laten voortaan eerder toestellen met technische mankementen aan de grond staan en voorspellen 'echte' stakingen als er op 1 januari aanstaande geen nieuwe CAO komt.

Vanmiddag: Het KLM-aandeel stijgt met 1,80 gulden naar 56,90 gulden. De belegger heeft blijkbaar weinig moeite met turbulentie bij de maatschappij. Waarom ook. Bouws drie jaar geleden gelanceerde campagne 'concurrerend kostenniveau' heeft van de KLM een financieel zeer solide bedrijf gemaakt, dat mooie cijfers produceert en vechtlust toont in het zeer concurrerende milieu van de wereldluchtvaart.

Toch zitten er in bovenstaande chronologie elementen die nauwelijks euforisch stemmen. Als een bedrijf als de KLM de wereld op de ene dag toont dat het financieel tot vrijwel alles in staat is om de volgende dag door een oerdegelijke instelling als de RLD op de vingers te worden getikt wegens chronische gebreken bij het vliegtuigonderhoud, dan zit er iets scheef. Dan moeten er flinke communicatieproblemen binnen het bedrijf zijn. Tussen de professionele geldverdieners aan de top en blauwe overalls in de hangars bijvoorbeeld.

Er kan ook een stevig vraagteken worden gezet bij het vermogen van de KLM-leiding conflicten soepel op te lossen. Eerst wordt in het geschil om de vliegerskosten door de directie ingestemd met de bemiddeling van het onpartijdige duo Rutten/Langman. Daarna slaagt diezelfde leiding er in de resultaten daarvan met minimale takt naar zich toe te interpreteren en ze daarmee feitelijk te verwerpen. De KLM-directie beheerst kennelijk niet de kunst om escalatie te voorkomen. Een grootmeester daarin toonde zich Robert Ayling, die enkele jaren geleden als directeur personeelszaken British Airways vastberaden maar soepel door soortgelijke turbulentie leidde. Hij wordt op 1 januari BA's hoogste baas. Vice-president en chef-onderhandelaar Den Hartog van de KLM zou toch eens met hem van gedachten moeten wisselen.