Kinderporno blijkt moeilijk te herkennen

De politie nam deze week een flinke partij kinderporno in beslag. Vrijwel tegelijkertijd stemde de Eerste Kamer in met een verhoging van de strafmaat voor het vervaardigen en verhandelen van zulk materiaal. Maar het verschil tussen kinderporno en familiekiekjes blijft lastig.

ZOETERMEER, 9 NOV. “Naaktfoto's komen wel voor, maar die zijn onschuldig”, zegt A. Bijkerk, eigenaar van Family Foto, een fotozaak met een '1 uur service', in het Zoetermeerse winkelcentrum Seghwaert. Kinderporno? “Nooit bij de hand gehad. Ik weet niet wat ik in zo'n geval zou doen.”

Even om de hoek, bij Albert Heijn, kunnen fotorolletjes in een enveloppe in een bak worden gedeponeerd. Na twee dagen kan de klant de foto's afhalen bij de klantenservice. “Ze worden ergens in Duitsland ontwikkeld. Ik haal ze heel even uit de enveloppe om te zien of ze wel van de klant zijn. Maar ik bekijk ze niet”, zegt de vrouw van de klantenservice, die ook sigaretten en postzegels verkoopt. “Kinderporno? Nee, nooit. Als ik ze zie, zou ik mijn chef inschakelen, maar geen politie”, zegt ze.

'Artistieke naaktsessies' ziet bedrijfsleider J. Noordhoek van het fotovaklaboratorium Quality Color in Rotterdam regelmatig langskomen, maar ook hier geen kinderporno. “Bij ons ligt de grens bij kinderen en dieren. Maar copulerende echtparen, ach, geen haan die ernaar kraait.”

De Eerste Kamer stemde dinsdag unaniem in met het wetsvoorstel Wijziging van artikel 240b van het Wetboek van strafrecht inzake kinderpornografie. De wijziging houdt in dat de maximumstraf wordt verhoogd van drie maanden tot vier jaar. Bij de behandeling van het voorstel in de Eerste Kamer rezen nog wel enkele vragen. Voor senator Pitstra (GroenLinks) was onduidelijk hoe justitie zou optreden in “het grote grijze gebied tussen verboden materiaal, waar sprake is van misbruik (van kinderen), en het witte materiaal, het in het familiealbum plakken van strandfoto's van naakte kinderen”. Dus vroeg Pitstra tot twee keer toe aan minister Sorgdrager (justitie): “Kan elke medewerker in elke willekeurige fotocentrale bij elke blootfoto een anonieme tip geven?” Pitstra was bezorgd dat de “paniek” van “puriteinse Amerikaanse moraalridders” nu ook naar Nederland zou overslaan.

Sorgdrager liet zich niet verleiden tot casuïstiek. Of iets al dan niet oirbaar is hangt af van de context waarin de foto is gemaakt en de interpretatie ervan, zei ze. “Een kind op het strand is toch iets anders dan een kind in een slaapkamer.” Volgens Sorgdrager komt er “natuurlijk geen heksenjacht” op toevallige naaktfoto's. Maar: “Als men op een fotocentrale een fotorolletje ontwikkelt en afdrukt en men ziet daar de vreselijkste dingen, dan ben ik toch wel blij als men dat even laat weten aan de politie”, aldus de minister.

Dat is precies wat Bac Color in Steenbergen, een van de grootste foto-ontwikkellaboratoria van Nederland, enkele maanden geleden deed. “We kregen toen foto's onder ogen waarop duidelijk was te zien dat een vrouw door twee getatoeëerde mannen werd verkracht”, vertelt manager commercial services W. Musters. “Dat zag je aan haar schoen, die lag er naast. De ene man hield de vrouw vast en de andere verkrachtte haar.” Achteraf bleken de foto's geënsceneerd, aldus Musters. “De politie zei dat het om een stichting ging die het thema verkrachting schokkend in beeld wilde brengen.” Met kinderporno krijgt Bac Color een of twee keer per jaar te maken, zegt Musters. “Wij hanteren de norm: alles wat bij wet verboden is, geven we door. Ik schakel dan persoonlijk de politie in. Maar meestal hoor je daarna niets meer.”

De eigenaar van A Print Fotorama in Vlaardingen, W. Meivogel, heeft zijn personeel de instructie gegeven gevallen van kinderporno meteen bij de politie te melden. Eén keer werd Meivogel geconfronteerd met foto's waarop kinderpornoscènes waren te zien. “Dat was toen ik bij een postorderbedrijf werkte, meer dan tien jaar geleden. Dat bedrijf is ter ziele gegaan. Daarna heb ik het nooit meer meegemaakt.” Wel heeft hij regelmatig “gewone” pornofoto's. “Dat zijn volwassen mensen. Iedereen in de branche probeert het hoofd boven water te houden. Dus neem je alles aan. Maar kinderporno vind ik echt te ver gaan. Wie hier kinderporno-foto's laat ontwikkelen, kan die bij justitie afhalen.”

Volgens Meivogel worden de meeste kinderpornofoto's ontwikkeld door postorderbedrijven die via het buitenland werken. “Dat is anoniemer. Die foto's worden in het buitenland ontwikkeld. Duitsland en Engeland. Dat gaat allemaal machinaal. De rolletjes gaan de machine in en komen er afgedrukt en keurig ingepakt uit. Niemand die iets merkt.”

Ook volgens de eigenaar van Foto Stunt Shop in Den Haag, E. Zaalberg, zijn kinderpornofoto's gemakkelijk af te drukken via postorderbedrijven en zaken die het fotowerk uitbesteden aan grote ontwikkelcentrales in het buitenland. “Dat is helemaal geautomatiseerd en blijft lekker anoniem. 't Kruidvat en Albert Heijn, die ook een fotoservice hebben, doen dat op die manier. Ze besteden het werk uit aan een bedrijf in Mönchengladbach in Duitsland. In dergelijke gevallen is er geen sprake van ècht klantencontact. Maar ik moet mijn klanten vriendelijk te woord staan. Voor kinderporno komen ze dus niet hier.”

Een woordvoerder van de drogisterijketen 't Kruidvat wil geen commentaar geven op de vraag in hoeverre het bedrijf te maken heeft met al dan niet onschuldige kinderblootfoto's. Ook een woordvoerder van Albert Heijn kan op die vraag geen antwoord geven. “Ook als dat het geval zou zijn, dan doen we daar geen mededelingen over. Wij kunnen het controlebeleid van de fotocentrale in Duitsland niet bepalen en foto's van onze klanten bekijken we niet”, aldus de woordvoerder.

Dat foto's met kindernaakt tot hysterie kunnen leiden ondervond onlangs de Britse nieuwslezeres Julia Somerville van de omroep ITN. Ze werd gearresteerd op verdenking van kinderporno. Fotolaboranten van Boots', een drogisterijketen die ook foto's ontwikkelt, hadden de politie gewaarschuwd. Na zeven uur lang verhoord te zijn werd Somerville vrijgelaten. Het bleek te gaan om badkamerfoto's van haar zevenjarige dochter.