De moord op Rabin kan Israel behoeden voor een burgeroorlog

De moordenaar van de Israelische premier Rabin wilde een eind maken aan het vredesproces. Maar hij kan volgens Salomon Bouman wel eens precies het tegenovergestelde hebben bewerkstelligd. Want de moord heeft een verlammende uitwerking op de nationalistische oppositie tegen het vredesproces.

Yigal Amir schoot zaterdagavond in Tel Aviv zijn dum-dum-kogels in de rug van premier Yitzhak Rabin om met diens heengaan ook het vredesproces met de Palestijnen de doodsteek toe te brengen. Verblind door een fanatieke ideologische deviatie van het religieuze zionisme heeft hij echter de paradox niet kunnen doorgronden, dat het vermoorden van “mijnheer veiligheid”, zoals Rabin hier vaak werd genoemd, dat vredesproces tot de algemene verkiezingen in november volgend jaar juist kan bespoedigen.

Volkomen uit het veld geslagen invloedrijke kringen onder de kolonisten op de bezette westelijke Jordaan-oever begrijpen dat de moord op Rabin een verlammende uitwerking heeft op de daadkracht van de nationalistische oppositie tegen de nu in handen van Shimon Peres liggende regering.

Er is zo'n sterke golf van verdriet en verontwaardiging over het Israelische volk geslagen, dat argumentatie tegen het uitvoeren van de akkoorden die Rabin met Yasser Arafat tekende als een besmeuring van diens erfenis wordt aangevoeld. Leuzen en kreten die Rabin door het slijk haalden zullen niet meer worden gehoord.

En als ze wel verschijnen zal volgens regeringsbeslissingen van gisteren de hand van de overheid hard en snel toeslaan. Op kosten van de vrijheid van meningsuiting zullen de Israeliërs niet meer mogen weten dat in Tel Aviv, Jeruzalem of elders, weer op een muur is gekrijt dat “Rabin een verrader” is. Zo gevoelig zijn de ministers voor de gevolgen van de nationalistische hetze die Rabin heeft geveld en ook een van hen zou kunnen treffen.

Onder de inspirerende leiding van Shimon Peres, die heeft beloofd de erfenis van Rabin in letter en geest te zullen uitvoeren (de volgende wordt ook door hem gevormd), zal het vredesproces met de Palestijnen niet alleen keurig worden uitgevoerd, maar is al een serieuze poging begonnen om tot een vredesdoorbraak met Syrië te komen. Rabin stond daarvoor zaterdagavond in Tel Aviv ook in de startblokken.

Peres kan voorlopig concluderen dat de moord op Rabin hem tegenover de nationalistische oppositie grotere psychologische speelruimte heeft gegeven dan de krachtsverhoudingen in de Knesseth aangeven. “Land voor vrede” is weliswaar nog een heel scherp twistpunt, maar nu Rabin door schoten van rechts over deze vergelijking is vermoord, is het aantal Israeliërs dat bereid is voor dat principe het vredesproces te torpederen geslonken. Zeker op de Golan-hoogvlakte, waar de komende grote historische beslissing met Syrië moet vallen.

Hoewel Peres voor het Israelische volk niet dat veiligheidsaureool heeft dat oud-opperbevelhebber Rabin zo geloofwaardig maakte, is hij als uitvoerder van diens politieke testament en visionair van het vredesproces de komende maanden toch in een sterke positie om politiek respect af te dwingen en beslissingen te nemen. Hij weet het en die boodschap is opgevangen.

Met het zwaard van vervroegde algemene verkiezingen in zijn hand kan Peres de oppositie voorlopig temmen. De rollen zijn door de moord op Rabin omgedraaid: Likud dat voordat Rabin werd vermoord op vervroegde verkiezingen aandrong, mag blij zijn als Peres daar van af ziet omdat de politieke sympathie als gevolg van de moord nu in zijn zeilen blaast.

Onmiddellijk na de moord van Rabin werd hier en daar gespeculeerd dat Israel door het wegvallen van deze sterke integere persoonlijkheid was verzwakt en daardoor de uitvoering van het vredesproces een twijfelachtige zaak zou worden. Zou Peres het zonder Rabin kunnen redden ?

Arabische leiders, presidenten, eerste ministers en afgezanten van alle grote mogendheden hebben met hun aanwezigheid bij de begrafenis Rabin niet alleen de laatste eer betuigd, maar ook hun vertrouwen uitgesproken in Israels vredeskoers.

In Israels diplomatieke geschiedenis is het indrukwekkendste internationale eerbetoon bij het graf van Rabin een mijlpaal van grote historische en politieke betekenis. Maar niet alleen voor Israel. De Syrische president Hafez Assad heeft uit het verloop van de grote economische conferentie in Amman, waar ook Rabin eind vorige maand verscheen, al kunnen concluderen dat zijn “weigeringspolitiek” Israels integratie in het Midden-Oosten wel wat kan vertragen maar niet stoppen.

De begrafenis van Rabin, als gevolg van een zwak moment in Israel zelf, werd een manifestatie van Israels sterke internationale positie. Het is dus niet zo verwonderlijk dat het Syrische gezag al een paar dagen zegt geïnteresseerd te zijn in hervatting van het vredesproces met Israel. (De joodse Engelse minister van defensie Rifkind pendelt sedert de begrafenis van Rabin tussen Jeruzalem en Damascus). Zal Peres bij de algemene verkiezingen van volgend jaar naast het torsen van de last van het vergelijk met de Palestijnen ook met succes een vredesverdrag met Syrië aan het Israelische volk ter goedkeuring kunnen voorleggen?

Misschien wordt het antwoord dat op deze vraag kan worden gegeven zinloos als voor de verkiezingen Palestijnse zelfmoordaanslagen de voorspelbaarheid van het politiek proces tot een casino maken. En hoe zullen de Israelische samenleving en de politiek op de nawerking van de moord op Rabin reageren als de verdoving van het trauma van de moord is uitgewerkt? Op de belangrijke psychologische factor na is er wezenlijk niets veranderd. Links en rechts staan nog even onverzoenlijk, zij het in een andere politieke sfeer, tegenover elkaar.

Zal Likud onder de invloed van de moord op Rabin het politieke verbond met het religieus-nationalisme aanhouden of meer naar het centrum van de Israelische politiek koersen nu het er naar uitziet dat uitvoering van het akkoord met de Palestijnen niet meer kan worden tegengehouden? Als Likud-leider Binyamin Netanyahu de koers van zijn partij voorzichtig bijstelt ontsnapt Israel in het verkiezingsjaar aan levensgevaarlijke polarisatie van de politieke spanningen. Dat zou niet alleen van belang zijn voor de afwikkeling van de territoriale problematiek met de Palestijnen en Syriërs, maar nog meer voor het karakter van de Israelische maatschappij.

De bezinning die in brede lagen van de bevolking, ook in religieuze kringen, op de moord op Rabin volgt, kan het gevaar van nieuwe politieke moorden verhinderen en Israel behoeden voor een burgeroorlog. De moord is de schaduw van zwarte raven die over het joodse land vliegen. De ministers weten dat, want sedert woensdag worden ze omringd door een ijzeren veiligheidscordon nu zoveel blunders van de feilloos geachte binnenlandse veiligheidsdienst Shin-Bet aan het daglicht zijn gekomen.