Bodemvervuiling (4)

Twee artikelen in W&O van 19 oktober, 'Vanzelf Natuur' en Bodemvervuiling, lijken op zichzelf te staan. Bij nader inzien blijkt dit niet zo te zijn. Ik had dezelfde ervaring die Frans Post in Hongarije had, maar dan in andere Oosteuropese landen. Afgezien van enkele mindere gebieden was er in Polen en Tsjechië nog volop natuur. Deze is veel rijker dan in Nederland. Wat je daar bijvoorbeeld nog aan vogels kan zien grenst aan het onwaarschijnlijke. Welke bronnen van milieuvervuiling mis je daar die wij wel hebben denk je dan.

Ik kwam uit op de moderne landbouw en het intensieve verkeer alhier. Onze landbouw met zijn 'gewasbeschermingsmiddelen' (bestrijdingsmiddelen), met zijn bemesting en zijn ruilverkavelingen lijkt mij de eerste kandidaat. De landbouw in Polen bijvoorbeeld vindt nog plaats zoals dat bij ons 50 tot 100 jaar terug het geval was. Inderdaad geeft de industrie het milieu in Oost-Europa stevige klappen, maar blijft erg lokaal.

Als je dan het optimistisch gekleurde bodemvervuilingsartikel leest, kan je je gaan afvragen waarom zou de toepassing van bestrijdingsmiddelen en andere landbouwingrepen hier geen effect op de mens hebben? Een mogelijke verklaring zit hem in de taaiheid en afmetingen van de mens. Ook leven de meesten van ons verder van het land dan bijvoorbeeld vogels en krijgen dus minder binnen. En misschien het voornaamste: bestrijdingsmiddelen doden kleine organismen, waardoor grotere geen voedsel hebben en ook de vogels niet meer aan de kost komen. Kortom, hele voedselketens worden stuk gemaakt, ketens waar de mens relatief ver vanaf staat. Het blijft echter de vraag, of er geen effecten op de mens zijn. Herhaaldelijk verschijnen bijvoorbeeld publikaties over het teruglopen van de kwaliteit van het sperma van de Westerse man.

Over de oorzaken wordt zover ik weet nog gegist. Het kunnen er vele zijn. Maar dit voorbeeld kan een indicatie zijn dat de visie van Van der Heijden wel eens wat al te optimistisch is. Ik hoop overigens dat als de modernisering van de Oosteuropese landbouw op gang gaat komen, niet dezelfde fouten worden gemaakt die hier gemaakt zijn. Denemarken schijnt snel te willen overschakelen op biologische landbouw, dit ook of misschien vooral om de Duitse klanten in zijn produkten te interesseren. Ik hoop dat Midden- en Oost-Europa hier nota van nemen.