Akkoord over deelname Rusland aan vredesmacht

BRUSSEL, 9 NOV. De Verenigde Staten en Rusland hebben overeenstemming bereikt over deelneming van Russische troepen aan een vredesmacht die na de ondertekening van een vredesakkoord naar Bosnië gaat. De vredesmacht zal onder leiding staan van de NAVO, maar de Russische militairen zullen hun operationele opdrachten krijgen via een speciale Russische bevelhebber.

Volgens Amerikaanse bronnen zullen de Russen een brigade leveren, bestaande uit twee of drie bataljons, die organisatorisch zal worden ondergebracht in een Amerikaanse divisie van de eventueel te vormen vredesmacht. De Amerikaanse minister van defensie, William Perry, en zijn Russische collega, Pavel Gratsjov, hebben dat gisteren bekendgemaakt na overleg op het hoofdkwartier van de NAVO in Brussel. De militaire raamovereenkomst betekent een belangrijke stap op weg naar het zenden van een grote, internationale troepenmacht naar Bosnië, die moet toezien op naleving van een eventueel vredesakkoord. De strijdende partijen in Bosnië onderhandelen daarover momenteel in Dayton, in de Amerikaanse staat Ohio. Het militaire akkoord betekent echter nog niet dat daarmee de Russische deelneming aan de NAVO-vredesmacht is verzekerd. De lidstaten van de NAVO en Rusland verschillen nog diepgaand van mening over de politieke inbedding van de vredesoperatie in Bosnië. De NAVO wil, nadat ze een mandaat heeft gekregen van de VN-Veiligheidsraad, de politieke verantwoordelijkheid voor de operatie zo veel mogelijk in eigen hand houden. Rusland van zijn kant wil invloed kunnen blijven uitoefenen op de politieke besluitvorming. Zolang over die kwestie geen akkoord is bereikt, blijft Russische deelneming aan de NAVO-vredesmacht uiterst onzeker.

Minister Perry zei gisteren dat in het militaire akkoord aan de belangrijkste uitgangspunten van de NAVO wordt voldaan: het bondgenootschap krijgt de volledige operationele verantwoordelijkheid voor het optreden van een vredesmacht in Bosnië en er is sprake van een eenduidige commandostructuur. Rusland van zijn kant kan staande houden dat de Russische militairen niet direct onder NAVO-commando hoeven te opereren. De overeenkomst die nu is bereikt tussen de VS (namens de NAVO) en Rusland staat formeel los van het Amerikaans-Russische akkoord dat twee weken geleden werd gesloten op de Amerikaanse legerbasis Fort Riley over de vorming van een gezamenlijke ondersteunende eenheid voor Bosnië. Die troepen, enkele duizenden manschappen, gaan logistieke bijstand bieden, zoals transport en de aanleg van wegen en bruggen, maar ze maken geen deel uit van de NAVO-vredesmacht, zo spraken Perry en Gratsjov eind vorige maand in Fort Riley af.

Die vredesmacht zal onder leiding staan van de Amerikaanse generaal George A. Joulwan, de in Mons zetelende opperbevelhebber van de NAVO-strijdkrachten in Europa. Om tegemoet te komen aan de eis van Moskou dat Russische militairen niet onder direct commando van de NAVO vallen, wordt aan Joulwans staf een speciale Russische plaatsvervangend opperbevelhebber toegevoegd, generaal Leonti Sjevtsov. Operationale opdrachten van Joulwan zullen via Sjevtsov bij de Russische commandanten ter plekke terechtkomen. Op die manier dragen “NAVO-orders” niet langer het “briefhoofd van de NAVO”, maar blijven het wel NAVO-orders, zo werd gisteren uitgelegd op het hoofdkwartier van het bondgenootschap in Brussel.

Diplomaten zeiden niet bang te zijn dat de gekozen oplossing de slagvaardigheid van de NAVO-vredesmacht zal aantasten en de besluitvorming zal vertragen. Er zal rekening worden gehouden met de inzichten van de Russische plaatsvervangend opperbevelhebber, net zoals wordt geluisterd naar de mening van andere hoge officieren in de staf van Joulwan. Maar dat houdt niet in dat eventuele Russische bezwaren zullen leiden tot vertraging in de commandovoering. De Russische plaatsvervangend opperbevelhebber kan niet zijn veto uitspreken over orders die door Joulwan worden uitgevaardigd. Er is geen sprake van een 'dubbele sleutel', aldus een militaire deskundige.

Minister Perry zei gisteren te hopen dat de komende weken alsnog een vergelijk wordt gevonden over de kwestie van “de politieke controle” over de NAVO-operatie. Daarvoor bestaat ook nog wel tijd, omdat er nog geen vredesakkoord op tafel ligt in Dayton, aldus Perry. Functionarissen van de NAVO weigerden gisteren details te geven over de verschillen van mening die over dit onderwerp bestaan. Ze zeiden alleen dat de komende tijd zowel binnen de NAVO als bilateraal tussen Rusland en de VS intensief overleg zal worden gevoerd.

Het zenden van een vredesmacht naar Bosnië zou de grootste operatie worden die de NAVO ooit heeft uitgevoerd. Het bondgenootschap heeft altijd gezegd dat de VN het mandaat moeten geven voor de operatie, maar dat de politieke verantwoordelijkheid vervolgens bij de NAVO zelf moet komen te liggen. De NAVO wil niet, zoals eerder het geval was in ex-Joegoslavië, een gedeelde commandostructuur (met de VN). Anderzijds erkennen de lidstaten dat Rusland niet kan worden buitengesloten. Voor het welslagen van een vredesakkoord in Bosnië is Russische deelneming onontbeerlijk. Daarom zoekt men nu naar een formule waarbij de zestien NAVO-lidstaten en Rusland met elkaar overleggen, zonder dat Moskou het recht krijgt veto's uit te spreken over beslissingen van het bondgenootschap.