Advies: CDA moet sociale zekerheid hervormen

DEN HAAG, 9 NOV. Het CDA moet zich inzetten voor een consequente gezinspolitiek, een versterking van het gezag van de staat en een hervorming van de sociale zekerheid. Bij deze hervorming kan het minimumloon op den duur worden afgeschaft.

Dit bepleit een commissie van prominenten uit het CDA die zich hebben gebogen over de koers van de partij voor de komende vijftien jaar. De zogeheten Strategische Beraadsgroep stond onder leiding van voormalig EG-commissaris F. Andriessen. Andere leden waren oud-minister E. Hirsch Ballin, voorzitter P. Donner van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, en RABO-topman H. Wijffels.

De groep is vorig najaar ingesteld op verzoek van toen nog waarnemend partijvoorzitter T. Lodders-Elfferich, zelf ook lid van de commissie. Fractievoorzitter en politiek leider E. Heerma toonde zich gisteren “zeer gelukkig” met het rapport 'Nieuwe wegen, vaste waarden'. Hij was adviseur van de beraadsgroep, evenals oud-premier R. Lubbers.

Het beklemtonen van familie- en gezinswaarden moet in de ogen van de beraadsgroep een gevoel van verbrokkeling en vervreemding in de samenleving tegengaan. “Grootschaligheid en 'rationele planning' drukken de menselijke maat en de persoonlijke inzet maar al te snel weg”, zo schrijft commissie. “De betekenis van familie en gezin voor de opvoeding van komende generaties is groot. Wat solidariteit en rechtvaardigheid inhouden, kan allereerst in gezin en familie ervaren worden”. De dynamiek van de economie dreigt een rustig gezinsleven aan te tasten, aldus de groep. Voorzitter Andriessen beklemtoonde gisteren dat het CDA zich hiermee in de voorhoede van de politieke discussie bevindt.

Een actief gezinsbeleid houdt volgens het rapport in dat de kinderbijslag wordt verhoogd, de sociale partners meer mogelijkheden scheppen voor zorgverlof in de CAO's, en in het belastingstelsel meer rekening wordt gehouden met een partner die niet werkt (het 'splitsingsmodel'). Ook moet de zondag als rustdag gehandhaafd blijven. De groep pleit niet voor de instelling van een minister voor familiezaken zoals fractievoorzitter E. Heerma doet.

Wat betreft de veiligheid van de burger zet de beraadsgroep zich sterk af tegen het huidige gedoogbeleid voor drugs, hetgeen volgens haar het gezag van de overheid ondermijnt. Het gezag van de overheid zou er tevens bij gebaat zijn als ze sterker allerlei ontwikkelingen in de medische wetenschap zou sturen. De Strategische Beraadsgroep vindt dat er een algemeen verbindend wettelijke toetsingskader moet komen “waarin de afwijzing van het doden en van het veranderen van de erfelijke aanleg van mensen uitgangspunten zijn.”

De beraadsgroep wil de lasten op arbeid verschuiven naar die op milieu: het gebruik van schaarse grondstoffen zou meer belast moeten worden, terwijl de lasten op met name laag betaalde arbeid drastisch moeten worden terruggebracht. De beraadsgroep toont zich een voorstander van de invoering van de eco-tax waartoe het kabinet onlangs besloot en die de CDA-fractie in de Tweede Kamer juist afwees. Overigens had de beraadsgroep liever gezien dat het kabinet had gewacht met de eco-tax totdat ook elders in Europa een dergelijke belasting op energieverbruik was ingevoerd.

De commissie wil het sociale zekerheidstelsel hervormen om mensen, nog meer dan nu al gebeurt, te stimuleren aan het werk te gaan. Iedereen die kan werken, moet werken of scholing volgen, aldus de commissie. Desnoods moet de werkloze werk aannemen dat qua beloning onder het sociaal minimum - het huidige bijstandsniveau - ligt. De overheid zou het verschil moeten aanvullen. Het wettelijk minimumloon, dat nu het sociaal minimum verankert - de bijstand is 70 procent van het minimumloon - kan in de optiek van de commissie verdwijnen. Er zijn ook andere manieren om dit sociaal minimum te garanderen, zei Andriessen gisteren. Het voorstel tot afschaffing van het minimumloon werd twee jaar geleden ook gedaan in het ontwerp-verkiezingsprogramma van het CDA en veroorzaakte toen veel tumult.

Evenals in het verkiezingsprogramma van het CDA wordt de Algemene Arbeidsongeschiktheidwet (AAW) in de voorstellen van de beraadsgroep gedeeltelijk afgeschaft. De sociale partners zullen een deel daarvan in de CAO's moeten overnemen. De commissie wil de AOW tot het 65ste levensjaar als basispensioen handhaven. Enkele weken geleden stelde de CDA-fractie in de Tweede Kamer juist voor om de AOW-rechten van de komende generatie ouderen te beknotten omdat steeds meer mensen zich met pensioenen bijverzekeren.

Andriessen zei gisteren dat de voorstellen van zijn rapport recht doen aan het 'sociaal gezicht' van het CDA. Vorig jaar had een commissie onder leiding van oud-minister Gardeniers die de oorzaak van de grote verkiezingsnederlaag oderzicht, aangedrongen op versterking van dat sociale profiel. Vanmorgen zei Gardeniers desgevraagd “er hoop op te hebben gehad” dat de beraadsgroep aandacht zou geven aan dat sociale gezicht, “en dat is er ook uit gekomen. Bepaalde zekerheden zijn gegarandeerd.”

CDA-partijvoorzitter H. Helgers noemde het rapport van de beraadsgroep gisteren “vernieuwend, inspirerend en ook markant”. De jongerenorganisatie CDJA zei over het rapport: “Positief is dat er een poging wordt ondernomen tot het herbezinnen op het sociale gezicht van het CDA. Maar de enige echte nieuwe visie betreft die op het gebied van de sociale zekerheid.”