Vele interpretaties blokkade Lubbers

BRUSSEL, 8 NOV. Op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel worden tegenstrijdige verklaringen gegeven voor de vraag waarom de Verenigde Staten de benoeming van oud-premier Ruud Lubbers als nieuwe secretaris-generaal vooralsnog tegenhouden. Bij de verschillende delegaties wordt de blokkade door de Amerikanen op uiteenlopende wijze geïnterpreteerd.

De NAVO-ambassadeurs kwamen gisteravond in informeel overleg bijeen om zich over de kandidaatskwestie te beraden. Ze konden geen consensus bereiken.

Volgens bronnen die niet met name genoemd willen worden, hebben de Amerikanen een voorkeur voor de Deense oud-minister Uffe Ellemann-Jensen, die zaterdag op verzoek van de Amerikaanse defensieminister William Perry onverwachts een dag langer in Washington bleef voor een extra 'sollicitatiegesprek'. Gevreesd wordt dat, indien de Verenigde Staten blijven vasthouden aan het niet-benoemen van Lubbers of zelfs openlijk hun voorkeur uitspreken voor Ellemann-Jensen, de opvolgingskwestie uitloopt op ernstige transatlantische verdeeldheid binnen het bondgenootschap.

Anderen menen dat de Verenigde Staten geen echte bezwaren hebben tegen de kandidatuur van Lubbers, maar dat zij met deze handelwijze hun leidende positie binnen de NAVO willen onderstrepen. Het zou enkel nog wat tijd vergen om de Amerikanen te overtuigen. Bij de Amerikaanse missie bij de NAVO wordt volgehouden dat men niets tegen Lubbers heeft, maar “we willen erg graag de juiste persoon voor de functie.” Op de vraag hoe lang de benoemingsprocedure gaat duren, is het antwoord: “Wij willen de besluitvorming niet langer dan nodig uitstellen.”

Vorige week ging men er bij het atlantisch bondgenootschap nog van uit dat gisteren consensus bereikt zou worden over de kandidatuur van Lubbers, omdat Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Italië en een aantal kleinere landen zich al achter de Nederlandse oud-premier hadden geschaard.

Pagina 4: Europeanen bij de Navo vermoeden tweespalt VS

Maandag werd echter van Amerikaanse zijde duidelijk gemaakt dat Washington geïrriteerd is over de voortvarendheid waarmee de belangrijkste Europese NAVO-bondgenoten zich openlijk voor Lubbers hebben uitgesproken.

Na afloop van het informele overleg van de NAVO-ambassadeurs gisteravond, dat ongeveer een uur duurde, werden geen inhoudelijke mededelingen gedaan. Volgens een diplomaat zijn er nog steeds twee kandidaten en hebben de Amerikanen geen alternatieve kandidaat naar voren geschoven. De NAVO-ambassadeurs zullen de besprekingen over de opvolging van de eind vorige maand afgetreden Willy Claes waarschijnlijk vrijdagmiddag voortzetten. De ambassadeurs zijn vandaag opnieuw bijeen, voor hun reguliere wekelijkse vergadering. Formeel staat de opvolgingskwestie niet op de agenda.

Eén diplomaat merkte gisteren op dat de Amerikaanse regering kennelijk niet tevreden is over het 'sollicitatiegesprek' dat Lubbers vorige week in Washington voerde. De Verenigde Staten zouden iemand met “meer militaire achtergrond” dan Lubbers op de hoogste NAVO-post willen. Andere bronnen bij de NAVO voeren dan weer aan dat ook de vorige secretaris-generaal, Willy Claes, die door de Amerikanen wordt geprezen om de manier waarop hij zijn functie vervulde, deze achtergrond miste. Lubbers zelf weigert nog altijd commentaar.

Volgens een NAVO-diplomaat zouden de Amerikanen de absolute zekerheid willen hebben dat de nieuwe secretaris-generaal iemand is “met schone handen”, na de slechte ervaring met de in verband met een smeergeldaffaire opgestapte Willy Claes. Nu een snelle beslissing over de benoeming van Lubbers steeds minder waarschijnlijk lijkt, groeit in het buitenland de belangstelling voor de 'Koeweit-affaire' van Lubbers. Het Belgische weekblad Knack pakt vandaag uit met 'een overzicht van de schandalen rond Ruud Lubbers' en ook de Frankfurter Allgemeine refereert aan de kwestie.

Ook zijn er speculaties over verdeeldheid binnen de Amerikaanse regering. Gezegd wordt dat Nederland Lubbers nooit officieel kandidaat zou hebben gesteld en dat Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië nooit hun steun voor Lubbers openlijk hadden uitgesproken indien zij niet de zekerheid hadden gekregen dat Washington die keuze kon onderschrijven. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, zou daarover in gesprekken met onder anderen zijn Duitse ambtgenoot, Klaus Kinkel, geen twijfel hebben laten bestaan. Maar kennelijk is Christopher teruggefloten door het Pentagon, zo wordt geopperd, en dringt minister van defensie Perry aan op een kandidaat met een militaire achtergrond.