Nederlander wil gezondheidszorg op een koopje

AMSTERDAM, 8 NOV. De Nederlandse bevolking heeft hoge verwachtingen van de gezondheidszorg, maar heeft er relatief weinig geld voor over.

Dit concludeert het marktonderzoeksinstituut NIPO na een onderzoek onder duizend huishoudens. Het onderzoek 'Gezondheid is een recht' werd gehouden ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het NIPO.

Nederlanders hechten sterk aan de kwaliteit en de toegankelijkheid van de gezondheidszorg. Driekwart van de bevolking meent dat “iedereen recht heeft op elke medische behandeling, ongeacht wat die kost”. En: “Beter duizend mensen voor niets onderzocht, dan bij één persoon iets ernstigs over het hoofd gezien.” Het leeuwedeel van de bevolking beschouwt de toegankelijkheid van de zorg als onderdeel van het Nederlandse cultuurgoed. De wens deze toegankelijkheid te waarborgen komt volgens de onderzoekers onder meer voort uit hoge verwachtingen en een behoefte aan geruststelling.

Het gemiddeld maandbedrag dat Nederlanders voor een ziektekostenverzekering overhebben is 66 gulden bij ziekenfondsverzekerden en 224 gulden bij particulier verzekerden. Ongeveer de helft van alle verzekerden vindt de huidige ziektekostenpremie het maximum aanvaardbare. Van de ziekenfondsverzekerden is ruim een kwart bereid meer dan de huidige premie te betalen, van de particulier verzekerden is dit één op de zes. De genoemde bedragen zijn volgens de onderzoekers te laag om de hoge verwachtingen te vervullen.

Nederlanders hebben volgens het NIPO een goed inzicht in wat medische behandelingen kosten. Ook is men er van op de hoogte dat er bezuinigd moet worden. Maar op de vraag op welke zaken kan worden bezuinigd, weet bijna vier op de tien mensen geen antwoord. Wie wel een oorzaak voor de hoge kosten noemt, noemt vooral overconsumptie. Er moeten minder medicijnen worden voorgeschreven (vindt 18 procent) en onnodige routineonderzoeken en niet noodzakelijke behandelingen moeten worden beperkt (4 procent). Ook kan het bezoek aan huisarts en specialist worden teruggedrongen (3 procent). Van de ondervraagden meent 80 procent dat de huisarts erop moet toezien dat onnodig artsenbezoek en medicijngebruik worden tegengegaan. Zeven procent vindt dat de hoge salarissen van de specialisten omlaag moeten.

De kosten van de gezondheidszorg zullen volgens de ondervraagde Nederlanders niet substantieel worden verlaagd door de invoering van een verplicht eigen risico, eigen bijdragen of beperking van het basispakket voor ziektekostenverzekering. Wel kunnen de kosten volgens het onderzoek betaalbaar blijven door verhoging van de premies. De meerderheid van de bevolking zegt bereid te zijn een hogere premie te betalen als het echt niet anders kan.

Voor de invoering van een verplicht eigen risico bestaat alleen bij de hogere inkomensgroepen een draagvlak, aldus het onderzoek. Een meerderheid van 56 procent vindt invoering van een eigen risico een slecht voorstel.

Plannen voor de invoering van eigen bijdragen per consult of recept worden eveneens sceptisch bekeken. Het effect van zo'n maatregel zou vooral liggen in een vermindering van het gebruik van medicijnen. Ruim 40 procent van de ondervraagden zou bij een eigen bijdrage medicijnen gaan gebruiken die men nog in huis heeft en waarvan de houdbaarheidsdatum niet is overschreden. Ook zou bijna 40 procent in dat geval naar andere manieren zoeken om de klachten te verminderen.

Het basispakket voor ziektekosten kan volgens de meeste ondervraagden niet worden beperkt. Een op de drie personen vindt het pakket nu al te klein. Meer dan 90 procent vindt dat behalve hulp van huisarts en medisch specialist ook ambulancevervoer en tandartshulp voor jongeren erin thuishoren. Het merendeel van de ziekenfondsverzekerden (85 procent) vindt dat ook tandartshulp voor volwassenen in het pakket thuishoort. Deze hulp werd begin dit jaar nog grotendeels uit het basispakket verwijderd. Een grote groep (86 procent van de mensen die vinden dat iedereen recht heeft op elke medische behandeling) zegt tot een extra premiebijdrage bereid te zijn. Zij noemen spontaan gemiddeld 20 gulden per maand. Als wordt gezegd dat deze bedragen toch niet voldoende zijn, is men bereid iets meer premie te betalen, gemiddeld 30 gulden extra per maand.

Het NIPO doet al tientallen jaren onderzoek naar de vraag welke onderwerpen in het leven het belangrijkste worden gevonden. Een goede gezondheid staat altijd bovenaan. Ruim 90 procent zet dit onderwerp op de eerste, tweede of derde plaats, gevolgd door een goede relatie met de partner (63 procent) en het gezin (61 procent). Andere zaken, zoals een goede baan, een goed inkomen en prettig wonen komen nauwelijks aan de orde. De meeste Nederlanders voelen zich gezond. Ongeveer drie op de tien personen gebruiken medicijnen op doktersvoorschrift.

Volgens het onderzoek bestaat er onder Nederlanders nog altijd een groot draagvlak voor het solidariteitsbeginsel in de gezondheidszorg, dat inhoudt dat gezonde mensen voor zieken betalen, mensen met lage risico's voor mensen met hoge risico's, jongeren voor ouderen, alleenstaanden voor grotere gezinnen en hogere inkomens voor lagere inkomens. Een meerderheid, 58 procent, is 'zakelijk solidair', omdat zij later, als zij zelf iets gaat mankeren, ook geholpen wil worden. Een op de drie personen (37 procent) is volgens het NIPO 'waarachtig solidair' en vindt dat iedereen, ongeacht zijn gedrag, recht heeft op medische behandeling.