Er klopt iets niet in de nieuwe bijstandswet

Enige kanttekeningen bij de promotie van de Nieuwe Algemene Bijstandswet (per 1 januari 1996).

Iedereen die in Nederland een uitkering ontvangt is verplicht zich te laten inschrijven als werkzoekende bij het Arbeidsbureau.

Toch bedroeg in het tweede kwartaal van 1995 de geregistreerde werkloosheid 445.000, tegenover 773.000 mensen met een uitkering (bron: CBS, Heerlen/Voorburg, augustus 1995).

Dit verschil wordt veroorzaakt doordat bepaalde categorieën zijn vrijgesteld van sollicitatieplicht.

In dezelfde periode registreerde het CBS bij het bedrijfsleven een aantal van 56.000 onvervulde vacatures. Dit is een lastig getal, dat wordt samengesteld uit het aantal nieuw ontstane vacatures minus de - in dat kwartaal - vervulde; zo blijft aan het eind van elk kwartaal een aantal vacatures onvervuld, maar dit getal zegt niets over het aantal werkzoekenden dat een baan gevonden heeft, want alle vervulde vacatures kunnen net zo goed door (van baan wisselende) werkenden zijn ingenomen. Het kunnen een kwartaal later ook allemaal andere vacatures zijn. Dus zó onvervuld zijn ze waarschijnlijk helemaal niet; ze staan gewoon open.

Zo staan dus 56.000 banen open voor sollicitatie door 445.000 werkzoekenden.

En nu lees ik hier een Nieuwsbulletin (nr. 1, augustus 1995) van De Projectgroep Nieuwe Algemene Bijstandswet in de regio Zaanstreek-Waterland, waarin uitgelegd wordt wat er zoal gaat veranderen aan - zeg maar - 'De Bijstand'. Ik citeer: “De nieuwe wet èist van de sociale dienst een actieve inzet om voor àlle cliënten de stap van uitkering naar werk gemakkelijker te maken.” (mijn accentuering) En: “De wet stelt nadrukkelijk, dat ìedereen in beginsel sollicitatie-plichtig is.” (accentuering van de projectgroep)

Dit betekent, denk ik, dat er vanaf januari zevenhonderdduizend mensen gaan jagen op die 56.000 banen, terwijl ook werkenden mee mogen doen, en zelfs veel meer kans hebben!

De brochure maakt verder duidelijk dat de nadruk ligt op werk, plicht en controle. En bezuinigen.

In mijn ogen is sollicitatie-plichtig niet hetzelfde als werkzoekend. Als nu de Sociale Diensten iedereen steeds harder aan het werk gaan dwingen, dan zouden toch met zoveel aanbod (van personeel) en zo weinig vraag (naar arbeid) die paar vacatures in een mum van tijd vervuld moeten zijn? Dan kon je het Arbeidsbureau direct afschaffen! Maar nee, zo werkt het helaas niet. Die 56.000 openstaande vacatures zijn gewoon een soort 'mobiliteits-buffer' in de arbeidsmarkt, en zo'n aantal is verrekte laag? En zo'n gat zul je altijd (moeten) hebben. En houden.

Wat de Sociale Dienst nu dus gaat doen, is strenger controleren of mensen die nooit van hun leven meer aan een baan komen, wel genoeg solliciteren. Omdat de wet eist dat iedereen werkt. Dit is een levensgrote illusie. En de Sociale Dienst maar sollicitatiebrieven kopiëren. Zonde van de bomen.

Als wat in de Bijstandskrant staat werkelijk waar was, namelijk dat de nieuwe wet eenvoudiger wordt en minder regels kent, zodat de uitvoering goedkoper kan, dan zou die wet eerst eens moeten erkennen dat al die verdwenen banen zitten in de miljarden winst - na automatisering - van het bedrijfsleven. En niet - vier maanden voordat de wet ingaat - dreigen met 'iedereen solliciteren' (allemaal werk?), 'aantoonplicht', 'wet eist' en 'regelmatig terugkerende heronderzoeken' en nog zo wat, onder het mom van promotie. Werkelijk het omgekeerde van bezuinigen!

Er zijn gewoonweg 500.000 banen te weinig en daar kunnen die mensen zonder werk wel het minste aan doen. En zelfs een wet die dreigt en eist kan daar helemaal niks aan veranderen.

Ik dacht dat deze regering zo goed naar 'de markt' kon luisteren?