Vacuüm in veiligheid werd Rabin fataal

TEL AVIV, 6 NOV. Een half uur voor het begin van de grote vredesdemonstratie in Tel Aviv heb ik zaterdagavond op een bankje gezeten tegenover de plaats waar premier Yitzhak Rabin een paar uur later werd vermoord. Veiligheidsagenten in burger en uniform liepen af en aan, onderzochten alle hoeken en gaten waar maar een bom zou kunnen liggen en keken scherp naar de mensen die naar het grote plein voor het stadhuis in het centrum van Tel Aviv stroomden. Een groep Israelische Arabieren zong tijdens de optocht over de stoep van Ibn-Gvirol-straat “vrede nu, geen geweld”. Jongens en meisje, met hun blauwe hemden en rode veters van de socialistische jeugdbeweging liepen arm in arm, oudjes sjokten naar de grootste vredeshappening uit Israels geschiedenis.

De massa zwol aan totdat het plein vol was en ook de Ibn Gvirol-straat zich had gevuld. Veiligheidsagenten schoven door de menigte op zoek naar een mogelijke moordenaar. Op hoeken van straten honderden meters aan weerskanten van het Plein der Koningen van Israel stonden gewapende soldaten. Zevenhonderd politieagenten beveiligden het plein. De Shin Bet, de binnenlandse veiligheidsdienst, beschikte over informatie dat een aanslag tegen Rabin tot de mogelijkheden behoorde. Het zou een lid van de Islamitische Jihad kunnen zijn, die de moord op zijn leider Fathi Shqaqi in Malta zou willen wreken. Zoeklichten van een helikopter, met blauwe knipperlichten, verlichtten de daken van de flats rond het plein. Daar zou ook een scherpschutter kunnen zitten.

Man aan man stonden politieagenten met hun rug naar Rabin gekeerd, met hun gezicht naar de enorme menigte op zo'n vijftig meter van de premier, die op het bordes van het stadhuis stond. De veiligheidsmaatregelen leken indrukwekkend en waren ook zonder weerga. Enkele nationalistische oppositiepartijen hadden van het Hooggerechtshof een plaats van protest in een zijstraat van het grote plein afgedwongen. Het was niet meer dan een handvol schreeuwende en tierende mannen en vrouwen. Een man hield daar een grote tekening in zijn hand van Rabin en Peres, die de zich in hun midden bevindende Yasser Arafat omhelzen. “Ze geven Arafat wapens omdat hij hun enige partner is”, stond in het hart van de tekening. De tekst op een spandoek: “de vrede vermoordt ons” bij deze nationalisten zette de toon van het drama dat zich wat later en verderop ontvouwde.

Aan de zijkanten van het plein stonden mensen in de rij voor stands waar werd gevraagd wie er voor een Palestijnse staat is. Kinderen zaten op de schouders van vaders, ballonnen gingen de lucht, over het plein schalden vredesliederen. Israelische Arabieren en Israelische joden stonden naast en door elkaar.

Die vredesidylle werd verstoord toen de kogels Rabin na het zingen van het 'lied van de vrede' en het volkslied Hatikwah, de hoop, velden. Tranen kwamen over het plein. In luttele seconden werd Israel een ander land, doordat de veiligheidsdiensten faalden Rabin op het belissende moment maximale veiligheid te geven.

Het voorlopige politieonderzoek heeft uitgewezen dat de 27-jarige moordenaar, Yigal Amir, met een geladen pistool wist door te dringen tot de plaats waar de auto's van Rabins gevolg stonden, diens zwaar beveiligde auto inbegrepen. De veiligheidsagenten hadden hem aangezien voor een chauffeur van hoge functionaris. Dat is de eerste fout van Rabins beveiliging die in onderzoek is. Maar waarom was de vijf meter die Rabin van het laagste punt van de trap die van het bordes naar de straat leidde, van zijn auto scheidde niet 'luchtdicht' afgesloten? Yigal Amir dook in dat veiligheidsvacuüm. Vanaf anderhalve meter of nog minder schoot hij twee kogels in de rug van Israels premier.

Geen enkele veiligheidsagent beantwoordde de schoten uit de Baretta-revolver van de moordenaar. De dader werd weliswaar overweldigd, maar de schaamte bij de Shin Bet is groot en ongetwijfeld gaan er koppen rollen bij wat wel eens de beste veiligheidsdienst ter wereld wordt genoemd.

Het politieonderzoek heeft inmiddels uitgewezen dat Yigal Amir verscheidene keren heeft deelgenomen aan demonstraties tegen de regering en aan het opzetten van illegale nederzettingen in bezet gebied. Aanvankelijk zeiden politiefunctionarissen dat hij alleen handelde, maar nu het beeld rond zijn ideologische activiteit helderder wordt wordt nagegaan of de man die zegt door God te zijn geroepen om Rabin te vermoorden, deel uitmaakte van een groter netwerk.