Schoolvak vergroot politieke interesse

NIJMEGEN, 6 NOV. Leerlingen die maatschappijleer als eindexamenvak kiezen, voelen zich meer betrokken bij politiek dan leerlingen die dat niet doen. Ze lezen vaker de krant en zeggen vaker dat ze van plan zijn te gaan stemmen.

Dat blijkt uit het onderzoek van dr. K. Wittebrood die vrijdag is gepromoveerd aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Zij ondervroeg in 1991 ruim tienduizend middelbare scholieren uit de bovenbouw van havo en vwo van 71 scholen over hun politieke voorkeur, hun interesse in politiek en hun mening over bepaalde stellingen. Anderhalf jaar later ondervroeg zij ongeveer drieduizend van deze jongeren opnieuw. Ongeveer driehonderd volgden maatschappijleer als eindexamenvak en kregen gedurende twee jaar vier lesuren in de week. De anderen volgden één uur verplicht maatschappijleer tijdens de laatste twee jaar van hun school.

Beide groepen waren na anderhalf jaar meer geïnteresseerd geraakt in politiek, maar de interesse van de eindexamenkandidaten maatschappijleer steeg sterker. De ondervraagden hadden ook minder sympathie voor autoritaire en etnocentrische ideeën, zoals 'jongeren moeten gehoorzamen aan gezag' of 'werkloze Turken moeten terug naar hun land', dan bij de eerste ondervraging. Daarbij was geen verschil tussen examenkandidaten en niet-examenkandidaten.

“Het vak maatschappijleer heeft ten onrechte een lage status,” concludeert Wittebrood. “De doelstellingen van het vak worden bijna allemaal gehaald, alleen het verhogen van de tolerantie niet.” De Nederlandse Vereniging van Leraren Maatschappijleer is “blij verrast” door de conclusies van Wittebroods onderzoek. “We hadden deze uitkomsten wel verwacht, maar het is goed dat de effecten van het vak nu wetenschappelijk zijn gemeten,” aldus P. van Dijk van de Vereniging.

Wittebrood onderzocht ook welke factoren een rol spelen bij de meningsvorming van jongeren. Als beide ouders dezelfde partijpolitieke voorkeur hebben, neemt driekwart van de jongeren die over. De signatuur van de school blijkt daarop nauwelijks van invloed te zijn.