Ex-communist en Walesa winnen in Poolse verkiezing

WARSCHAU, 6 NOV. Aleksander Kwasniewski, leider van de Poolse ex-communisten, en president Lech Walesa zijn gisteren vrijwel gelijk aan kop geëindigd in de eerste ronde van de Poolse presidentsverkiezingen. Over twee weken kiezen de Polen in de tweede ronde uit deze twee koplopers hun nieuwe president.

Volgens voorlopige uitslagen kreeg Aleksander Kwasniewski 34,9 procent van de stemmen en eindigde Lech Walesa met 33,7 procent op de tweede plaats. Het persbureau PAP gaf later vanochtend een afwijkende voorlopige uitslag: Kwasniewski zou 38,3 en Walesa 29,6 procent hebben gekregen. Beide uitslagen zijn onofficieel. De andere dertien kandidaten bleven ver achter. Jacek Kuron, de voormalige dissident, kwam in het veld van achtervolgers met 8,7 procent nog het verst.

Walesa zei gisteravond dat hij te laat met zijn campagne was begonnen en dat hij, als hij twee weken eerder van start was gegaan, de absolute meerderheid zou hebben behaald, die een tweede ronde overbodig zou hebben gemaakt. Hij zei dat hij in dat geval wellicht zestig procent van de stemmen zou hebben behaald. “Dan was ik in staat geweest orde te scheppen in het land”, aldus Walesa.

Kwasnewski begon gisteravond al met zijn campagne voor de tweede ronde. Hij daagde Walesa uit tot een televisiedebat om de Polen de gelegenheid te geven de twee programma's te vergelijken. Kwasnewski richtte zich indirect tot twee verslagen rivalen, Jacek Kuron en ombudsman Tadeusz Zielinski, in een kennelijke poging hen ertoe te brengen hun aanhang op te roepen in de tweede ronde op hem te stemmen. Kwasnewski zei “veel respect” voor Kuron en Zielinski te hebben en hen uit te nodigen tot een “discussie” over gemeenschappelijke programmapunten. De leider van de ex-communistische SLD (Verbond van Democratisch Links) betrok ook de verslagen leider van de Boerenpartij, ex-premier Waldemar Pawlak, in die poging, door te refereren aan het bondgenootschap tussen de SLD en de Boerenpartij. Kuron wilde echter niets van zo'n stemadvies weten. Hij zei meer voor Walesa dan voor Kwasnewski te voelen.

Ook Walesa deed gisteravond al een eerste verhuld beroep op de aanhangers van zijn verslagen rivalen om in de tweede ronde op hem te stemmen. Hij tekende aan dat diverse verslagen kandidaten “zijn voortgekomen uit de beweging voor de vrijheid en voor Solidariteit”; het zou dus logisch zijn te veronderstellen dat zij in de tweede ronde “hun stemmen op één kandidaat verenigen”.

Walesa gaf gisteren ook een officiële presidentiële verklaring uit waarin hij de Polen voorhield dat het “niet mogelijk is de toekomst op te bouwen zonder het verleden te kennen” of “zich welvaart voor te stellen zonder gerechtigheid, inclusief die welke met het verleden te maken heeft”.

Pagina 6: Waarschuwing van Walesa

Die formuleringen worden gezien als verwijzingen naar het verleden van Kwasnewski, die in de laatste jaren van het socialisme minister is geweest. Walesa heeft zijn campagne vooral geconcentreerd op het vermeende gevaar dat van de ex-communisten uitgaat. Zij domineren de regering en de belangrijkste regeringsinstanties, met uitzondering van het presidentschap; een zege van Kwasnewski zou ook die laatste instantie in handen van de ex-communisten brengen, zo heeft Walesa de afgelopen weken betoogd.

De verkiezingen verliepen gisteren overal rustig. In veel kerken riepen priesters deze zondagochtend de gelovigen nogmaals op niet op communisten of atheïsten te stemmen. De katholieke kerk heeft de afgelopen weken en maanden actief campagne gevoerd tegen Kwasnewski. Haar favoriete kandidaat, Hanna Gronkiewicz-Waltz, president van de nationale bank, eindigde echter in de achterhoede. Algemeen wordt verwacht dat de kerk de komende twee weken campagne zal blijven voeren tegen Kwasnewski, waarschijnlijk zonder met zoveel woorden Walesa te steunen uit vrees dat dit contraproduktief zal werken: veel Polen staan wantrouwend tegenover de pogingen van de kerk haar invloed in Polen uit te breiden. (Reuter, AP, AFP)